پایگاه هوایی «المنهاد» در امارات که پیشتر از سوی نیروی دریایی سپاه بهعنوان یکی از مبدأهای تهاجم به جزایر ایران معرفی شده بود، بار دیگر هدف عملیات نیروهای مسلح ایران قرار گرفت. ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد محل استقرار نیروها و بالگردهای آمریکایی در این پایگاه را با دهها پهپاد انهدامی هدف قرار داده است.
حمله آمریکا به جزیره لارک، دور تازهای از تقابل میان ایران و آمریکا را رقم زد و پاسخ نیروهای مسلح ایران به محدوده تنگه هرمز محدود نماند.
در نخستین مرحله، سپاه پاسداران از هدف قرار دادن پایگاههای «ملک حسین» و «الازرق» در اردن با موشکهای بالستیک خبر داد؛ پایگاههایی که بنا بر اعلام سپاه، در اختیار یا مورد استفاده نیروهای آمریکایی قرار دارند.
ساعاتی بعد نیز ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد از ساعات ابتدایی صبح، محل استقرار نیروها و بالگردهای آمریکایی در پایگاه هوایی المنهاد امارات را با دهها پهپاد انهدامی هدف قرار داده است.
المنهاد؛ پایگاهی در جنوب دبی با اهمیت راهبردی
پایگاه هوایی المنهاد در حاشیه جنوبی دبی قرار دارد و موقعیت جغرافیایی آن، دسترسی به سواحل جنوبی خلیج فارس و زیرساختهای گسترده حملونقل امارات را فراهم میکند.
این پایگاه در اصل متعلق به امارات متحده عربی است، اما طی سالهای گذشته آمریکا و شماری از متحدان غربی آن از ظرفیتها و زیرساختهای المنهاد استفاده کردهاند.
وجود باندهای پروازی، تأسیسات پشتیبانی، محل استقرار هواگردها و ظرفیت پذیرش هواپیماهای ترابری سنگین، این مجموعه را به یکی از نقاط مهم پشتیبانی و جابهجایی نیرو و تجهیزات در منطقه تبدیل کرده است.
به همین دلیل، المنهاد تنها یک محل استقرار هواگرد محسوب نمیشود و نقش آن در پشتیبانی لجستیکی، انتقال نیرو و استمرار عملیات نظامی کشورهای غربی اهمیت ویژهای دارد.
سابقه المنهاد در شبکه نظامی غرب
استرالیا از سال ۱۳۸۲ از پایگاه المنهاد بهعنوان یکی از مراکز عملیاتی خود در خاورمیانه استفاده کرده و مقر منطقهای نیروهای مسلح این کشور نیز برای سالها در این مجموعه مستقر بوده است.
بر اساس اطلاعات رسمی منتشرشده از سوی استرالیا، این پایگاه نقش مهمی در پشتیبانی لجستیکی و ارتباطی مأموریتهای منطقهای داشته است.
در دوران اوج عملیاتهای نظامی غرب در افغانستان و عراق نیز اهمیت المنهاد افزایش یافت؛ زیرا انتقال نیروها و تجهیزات از طریق این نقطه به مناطق عملیاتی انجام میشد.
اگرچه پس از خروج نیروهای غربی از افغانستان در سال ۱۴۰۰، میزان حضور برخی کشورها در این پایگاه کاهش یافت، اما المنهاد همچنان بخشی از زیرساخت نظامی کشورهای غربی در منطقه باقی ماند.
آمریکا از ظرفیت المنهاد چگونه استفاده میکند؟
آمریکا نیز طی سالهای گذشته از ظرفیتهای پایگاه المنهاد استفاده کرده است. یکی از نمونههای مطرحشده، برگزاری تمرینهای مشترک نظامی آمریکا و امارات در این پایگاه بوده که در آنها انتقال سریع نیرو و تجهیزات با استفاده از هواپیماهای ترابری سنگین تمرین شده است.
در یکی از این رزمایشها، سامانههای راکتی هایمارس ارتش آمریکا با هواپیمای ترابری C-17 جابهجا شدند تا توان انتقال سریع تجهیزات نظامی در منطقه مورد ارزیابی قرار گیرد.
از همین منظر، اعلام ارتش ایران مبنی بر هدف قرار دادن «محل استقرار نیروها و بالگردهای آمریکایی» در المنهاد اهمیت پیدا میکند.
بر اساس اطلاعات اولیه منتشرشده، هدف عملیات صرفاً باند پروازی یا تأسیسات عمومی پایگاه نبوده و محل استقرار نیروها و تجهیزات آمریکایی بهعنوان هدف اصلی معرفی شده است.
المنهاد؛ پایگاهی که پیشتر هدف سپاه قرار گرفته بود
المنهاد پیش از این نیز در جریان جنگ تحمیلی ۴۰ روزه هدف حملات ایران قرار گرفته بود.
در اول فروردین ۱۴۰۵، سردار شهید علیرضا تنگسیری، فرمانده فقید نیروی دریایی سپاه، از اجرای عملیات علیه پایگاههای «المنهاد» در امارات و «علیالسالم» در کویت خبر داده بود.
بر اساس اعلام وی، آشیانهها و مخازن سوخت هواگردهای آمریکایی ـ صهیونی در این دو پایگاه با موشکهای بالستیک و پهپادهای انهدامی هدف قرار گرفته بودند.
این عملیات در قالب موج ۷۲ عملیات «وعده صادق ۴» انجام شد و فرمانده نیروی دریایی سپاه علت انتخاب این اهداف را نقش آنها بهعنوان مبدأ تهاجم به جزایر ایرانی عنوان کرده بود.
المنهاد تنها میزبان نیروهای آمریکایی نیست
یکی از ویژگیهای پایگاه المنهاد، استفاده چند کشور غربی از زیرساختهای این مجموعه است.
استرالیا از قدیمیترین کاربران خارجی این پایگاه به شمار میرود و انگلیس نیز سابقه حضور و استفاده از زیرساختهای این مجموعه را دارد.
در جریان جنگ تحمیلی ۴۰ روزه نیز مقامهای استرالیایی اعلام کرده بودند بیش از ۱۰۰ نیروی نظامی این کشور در نقاط مختلف خاورمیانه حضور دارند که بخش قابل توجهی از آنها در امارات مستقر هستند.
رسانه دولتی استرالیا نیز در جریان یکی از حملات پیشین ایران به المنهاد گزارش داده بود که علاوه بر نیروهای استرالیایی و انگلیسی، تعدادی از نیروهای آمریکایی نیز در این پایگاه حضور داشتهاند.
تفاوت نقش المنهاد و الظفره
امارات میزبان یکی دیگر از پایگاههای مهم مورد استفاده آمریکا، یعنی «الظفره» نیز هست، اما نقش این دو پایگاه یکسان نیست.
پایگاه الظفره بیشتر به دلیل استقرار مستقیم تجهیزات و ظرفیتهای مهم هوایی آمریکا، از جمله هواپیماهای شناسایی و مراقبتی، شناخته میشود.
المنهاد در مقابل، نقش برجستهتری در حوزه پشتیبانی، حملونقل، استقرار نیرو و فراهم کردن دسترسی عملیاتی دارد و یکی از حلقههای مهم در شبکه لجستیکی نیروهای غربی در منطقه محسوب میشود.
از لارک تا اردن و امارات؛ پاسخ در چند محور
عملیات اخیر را میتوان در ادامه حوادثی دانست که با حمله آمریکا به جزیره لارک آغاز شد.
پس از این حمله، سپاه پاسداران از کشته و مجروح شدن تعدادی از نیروهای نظامی و غیرنظامیان خبر داد و اعلام کرد که این اقدام بدون پاسخ نخواهد ماند.
در ادامه، سپاه پاسداران اعلام کرد دو پایگاه مورد استفاده آمریکا در اردن را با موشکهای بالستیک هدف قرار داده است.
پس از آن، ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز از هدف قرار دادن محل استقرار نیروها و بالگردهای آمریکایی در پایگاه المنهاد با دهها پهپاد انهدامی خبر داد.
بر این اساس، پاسخ اعلامشده ایران در چند محور جغرافیایی و با استفاده از ابزارهای متفاوت انجام شد؛ موشکهای بالستیک در عملیات سپاه علیه اهدافی در اردن و پهپادهای انهدامی ارتش علیه هدفی در امارات به کار گرفته شدند.
چرا بالگردهای آمریکایی هدف قرار گرفتند؟
اشاره مستقیم اطلاعیه ارتش به «بالگردهای آمریکایی» یکی از نکات قابل توجه این عملیات است.
بالگردها بسته به نوع مأموریت و یگان استفادهکننده، نقشهای متعددی از انتقال نیرو و تجهیزات تا امداد، تخلیه پزشکی و پشتیبانی عملیاتی بر عهده دارند.
هدف قرار گرفتن محل استقرار این تجهیزات، در صورت تأیید اصابت به محدوده اعلامشده، میتواند داراییهای متحرک یک یگان نظامی را نیز در معرض آسیب قرار دهد.
با این حال، تا زمان انتشار اطلاعات یا تصاویر تکمیلی، جزئیاتی درباره مدل و تعداد بالگردهای حاضر در منطقه هدف و میزان خسارت احتمالی آنها مشخص نشده است.
عقبه نظامی آمریکا نیز در تیررس قرار گرفت
حمله پهپادی به المنهاد از این جهت اهمیت دارد که هدف اعلامشده در یکی از مراکز پشتیبانی و لجستیکی نیروهای غربی در جنوب خلیج فارس قرار دارد.
عملیات ارتش ایران پس از حملات موشکی سپاه به مواضع مورد استفاده آمریکا در اردن انجام شد و نشان داد پاسخ اعلامشده ایران به حمله جزیره لارک، به یک منطقه جغرافیایی محدود نشده است.
المنهاد که طی سالهای گذشته بیشتر بهعنوان یکی از مراکز انتقال نیرو، تجهیزات و پشتیبانی از مأموریتهای منطقهای نیروهای غربی شناخته میشد، اکنون بار دیگر به یکی از نقاط مورد توجه در تحولات نظامی منطقه تبدیل شده است.
ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده محل استقرار نیروها و بالگردهای آمریکایی در این پایگاه را با دهها پهپاد انهدامی هدف قرار داده است، اما میزان خسارت این عملیات تاکنون بهطور مستقل مشخص نشده است.
