وزیر خزانهداری آمریکا در تازهترین اظهارات خود مجموعهای از خواستههای واشنگتن از ایران را مطرح کرده است؛ شروطی که شامل برنامه هستهای، ذخایر اورانیوم، حمایت از گروههای همپیمان ایران و وضعیت تنگه هرمز میشود.
با وجود برگزاری چندین دور گفتوگوهای مستقیم و غیرمستقیم میان مقامات ایران و آمریکا و امضای تفاهمنامه اسلامآباد، واشنگتن همچنان بر مواضع و خواستههای پیشین خود در قبال ایران تأکید دارد.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در جدیدترین اظهارات خود شرایط مورد نظر دولت آمریکا برای ایران را تشریح کرده است. به گفته او، رئیسجمهور آمریکا خواستار کنار گذاشتن برنامه هستهای ایران، تحویل ذخایر اورانیوم با غنای بالا، توقف حمایت از آنچه واشنگتن «نیروهای نیابتی» مینامد و باز نگه داشتن تنگه هرمز است.
شروط آمریکا درباره برنامه هستهای ایران
اظهارات وزیر خزانهداری آمریکا در حالی مطرح شده که ایران همواره بر صلحآمیز بودن برنامه هستهای خود تأکید کرده است. تهران همچنین توسعه فناوری و انرژی هستهای صلحآمیز را در چارچوب حقوق خود ذیل معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای دنبال میکند.
ایران طی دهههای گذشته همکاریهایی با بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشته و مقامات ایرانی بارها اعلام کردهاند که برنامه هستهای کشور اهداف نظامی ندارد.
از سوی دیگر، درخواست واشنگتن برای خروج ذخایر اورانیوم از خاک ایران مطرح شده است؛ موضوعی که در متن خبر، برخی کارشناسان آن را دارای کارکرد بازدارنده برای ایران ارزیابی کردهاند.
اختلاف بر سر وضعیت تنگه هرمز
یکی دیگر از محورهای مطرحشده از سوی وزیر خزانهداری آمریکا، بازگشایی تنگه هرمز است. این در حالی است که موضوع حاکمیت ایران بر بخشهایی از این آبراه و همچنین مباحث مربوط به دریافت هزینه خدمات، از جمله مسائل مورد اختلاف میان تهران و واشنگتن عنوان شده است.
تنگه هرمز به دلیل نقش مهم خود در انتقال انرژی و تجارت جهانی، همواره یکی از نقاط راهبردی منطقه به شمار میرود.
محور مقاومت در فهرست مطالبات واشنگتن
توقف حمایت ایران از گروههای همپیمان منطقهای، بخش دیگری از خواستههای اعلامشده از سوی مقام آمریکایی است.
در متن مواضع مطرحشده، همراهی گروههایی از جمله حزبالله لبنان و انصارالله یمن در تحولات منطقه، یکی از موضوعات مورد توجه آمریکا و متحدانش عنوان شده است. واشنگتن امیدوار است از طریق اعمال فشار بر ایران، نفوذ و انسجام این مجموعه را کاهش دهد.
تردید کارشناسان غربی درباره سیاست فشار حداکثری
در ادامه این تحولات، برخی کارشناسان و مقامات پیشین آمریکایی نیز نسبت به کارآمدی سیاست فشار حداکثری علیه ایران تردیدهایی مطرح کردهاند.
نیت سوانسون، مدیر پیشین پرونده ایران در شورای امنیت ملی آمریکا و عضو تیم مذاکرهکننده دولت دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۵، در تحلیلی هشدار داده است که الگوی ترکیبی فشار اقتصادی، تحریم و تهدید نظامی علیه ایران نمیتواند اهداف مورد نظر واشنگتن را محقق کند.
او در تحلیل خود در نشریه فارنافرز معتقد است تکرار این رویکرد تاریخی میتواند علاوه بر ناکامی در دستیابی به اهداف، به اعتبار آمریکا در حوزه سیاست خارجی نیز آسیب وارد کند.
جفری ساکس، اقتصاددان و استاد دانشگاه کلمبیا نیز عملیات انزوای اقتصادی علیه ایران را سیاستی محکوم به شکست دانسته و معتقد است ادامه این مسیر میتواند آمریکا را در شرایطی پیچیده و خودساخته قرار دهد.
با تداوم اختلافات میان تهران و واشنگتن بر سر موضوعاتی مانند برنامه هستهای، تحریمها، مسائل منطقهای و تنگه هرمز، چشمانداز دستیابی به یک توافق بلندمدت همچنان با چالشهای جدی روبهرو است.
