لحظات ماندگار رؤسای جمهور ایران در سازمان ملل؛ از افشاگری رجایی تا قرآنبالا بردن رئیسی
تریبون مجمع عمومی سازمان ملل طی چهار دهه گذشته صحنه حضور و سخنرانی رؤسای جمهور و مقامات ارشد ایران بوده است؛ حضورهایی که در مقاطع مختلف با طرح موضوعاتی همچون جنگ ایران و عراق، گفتوگوی تمدنها و محکومیت قرآنسوزی همراه شده است.
مجمع عمومی سازمان ملل متحد هر سال در ماه سپتامبر برگزار میشود و سران کشورها و مقامات ارشد در این نشست درباره مسائل بینالمللی، منطقهای و دیدگاههای دولتهای خود سخنرانی میکنند. هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی نیز از ۲۲ تا ۲۶ سپتامبر و ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ برگزار میشود.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، امسال نیز در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک حضور خواهد یافت. رؤسای جمهور ایران از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون بارها از این تریبون برای طرح مواضع جمهوری اسلامی ایران درباره مسائل منطقهای و بینالمللی استفاده کردهاند.
رجایی؛ نخستین حضور پس از انقلاب
نخستین حضور جمهوری اسلامی ایران در مجمع عمومی سازمان ملل پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۳۵۹ و با سخنرانی محمدعلی رجایی، نخستوزیر وقت، رقم خورد.
این حضور همزمان با آغاز جنگ ایران و عراق بود. رجایی در سخنرانی خود با تشریح مواضع جمهوری اسلامی ایران، جنگ را ناشی از تجاوز رژیم بعث عراق دانست و از جامعه جهانی خواست در برابر این تجاوز واکنش نشان دهد.
او همچنین با نشان دادن آثار شکنجه بر بدن خود، درباره تجربه زندان در دوران پهلوی سخن گفت و از سازمان ملل خواست مسئولیت خود در حمایت از مظلومان را ایفا کند.
رجایی در بخشی از سخنان خود اظهار داشت: «من به مدت دو سال در زندانهای رژیم شاه معدوم و زندانی کارتر و آمریکا بودم. آثار شکنجه و سختیهایی که در زندان بر من روا شد، بعد از چهار سال هنوز بر بدنم نمایان است.»
سخنرانی آیتالله خامنهای در دوران جنگ
آیتالله سیدعلی خامنهای در سال ۱۳۶۶ به عنوان رئیسجمهور وقت ایران در مجمع عمومی سازمان ملل حضور یافت؛ زمانی که جنگ ایران و عراق وارد هفتمین سال خود شده بود.
وی در این سخنرانی به تشریح جنایات رژیم بعث عراق و حمایت کشورهای غربی از صدام پرداخت و سکوت مدعیان حقوق بشر در برابر جنگ را مورد انتقاد قرار داد.
رئیسجمهور وقت ایران همچنین صدام را به هیتلر تشبیه کرد و خواستار برخورد با عراق به عنوان آغازگر جنگ شد و استفاده از تجربه دادگاه نورنبرگ را برای تضمین امنیت منطقه مطرح کرد.
خاتمی و طرح گفتوگوی تمدنها
محمد خاتمی پس از یازده سال به عنوان رئیسجمهور ایران در مجمع عمومی سازمان ملل حضور یافت و در این سفر ایده «گفتوگوی تمدنها» را مطرح کرد.
انتقاد از ساختارهای سازمان ملل از جمله حق وتو نیز در این سفر مورد توجه قرار گرفت. خاتمی همچنین درباره صلح و امنیت در خاورمیانه و موضوع فلسطین سخن گفت.
امتناع رئیسجمهور وقت ایران از دیدار با بیل کلینتون، رئیسجمهور وقت آمریکا، نیز از جمله حاشیههای حضور خاتمی در نیویورک بود که بازتاب رسانهای گستردهای پیدا کرد.
رئیسی و نمایش قرآن در مجمع عمومی
سیدابراهیم رئیسی، رئیسجمهور فقید ایران، در هفتاد و هشتمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل قرآن کریم را هنگام سخنرانی در دست گرفت و به نمایندگان کشورهای حاضر نشان داد.
رئیسی در واکنش به موارد قرآنسوزی در کشورهای غربی گفت قرآن کتابی است که انسان را به عقلانیت، معنویت، عدالت، اخلاق و حقباوری دعوت میکند.
او همچنین درباره مفاهیم توحید، عدالت و کرامت انسانی در قرآن سخن گفت و تأکید کرد که این مفاهیم میتوانند در مسیر سعادت انسان مورد توجه قرار گیرند.
پزشکیان و هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی
اکنون در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل، حضور مسعود پزشکیان بار دیگر توجهها را به محتوای مواضع ایران در این تریبون بینالمللی معطوف کرده است.
نشست عمومی این دوره از ۲۲ سپتامبر آغاز شده و تا ۲۸ سپتامبر ادامه خواهد داشت. بر اساس برنامه رسمی سازمان ملل، رهبران و نمایندگان عالیرتبه کشورهای عضو در این بازه دیدگاههای خود را درباره مسائل بینالمللی مطرح میکنند.
محسن پاکآیین، کارشناس مسائل بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار فارس درباره اهمیت این حضور اظهار کرد که مجمع عمومی سازمان ملل یک تریبون بینالمللی برای بیان مواضع کشورها و دفاع از حقوق ملتهاست.
وی با اشاره به شرایط منطقه، بر اهمیت طرح دیدگاههای ایران درباره تحولات جاری و آنچه از سوی او به عنوان اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و غزه مطرح شد، تأکید کرد.
پاکآیین همچنین درباره مطرح شدن موضوع مذاکره میان ایران و آمریکا گفت که به اعتقاد او، طرح این موضوع میتواند توجهها را از محورهای اصلی حضور ایران در سازمان ملل منحرف کند. وی تأکید کرد که تهران باید در این سفر بر طرح مواضع خود درباره مسائل منطقهای و بینالمللی تمرکز کند.
