سلبریتیهای فرانسوی؛ از کارزار بریدن مو برای ایران تا پرسش درباره سکوت در فرانسه

شماری از چهرههای سرشناس فرانسوی در سال ۲۰۲۲ با بریدن موهای خود در حمایت نمادین از معترضان ایران خبرساز شدند. اکنون، همزمان با طرح موضوع اعتراضات دانشآموزی و دانشجویی در فرانسه، میزان موضعگیری این چهرهها درباره تحولات کشور خود به موضوع بحث تبدیل شده است.
خبرگزاری فارس ـ گروه رسانه: در پاییز ۱۴۰۱ و پس از درگذشت مهسا امینی، شماری از سلبریتیهای فرانسوی، از جمله ژولیت بینوش، ماریون کوتیار، ایزابل آجانی و ایزابل هوپر، در حرکتی نمادین بخشی از موهای خود را بریدند. شارلوت گنزبورگ نیز در این کارزار حضور داشت.
این اقدام بازتاب گستردهای در رسانههای بینالمللی داشت و به یکی از تصاویر شاخص کارزارهای خارجی مرتبط با حوادث آن سال تبدیل شد. خبرگزاری رویترز نیز در ۶ اکتبر ۲۰۲۲ این حرکت را گزارش کرد.
اکنون، با مطرح شدن موضوع اعتراضات دانشآموزی و دانشجویی در فرانسه، این پرسش مطرح است که آیا چهرههایی که در آن مقطع با اقدامات نمادین از معترضان ایرانی حمایت کردند، درباره اعتراضات و نحوه برخورد با معترضان در کشور خود نیز موضعگیری مشابهی داشتهاند؟
حمایت از ایران؛ همدلی شخصی یا کنش رسانهای؟
حمایت نمادین از معترضان ایرانی، بهخودیخود دلیلی بر دخالت سازمانیافته یا دریافت پول از سوی سلبریتیها نیست. با این حال، هنگامی که چهرههای شناختهشده در یک کارزار رسانهای مشارکت میکنند، بررسی زمینه شکلگیری آن، نقش سازماندهندگان و اهداف ارتباطی آن میتواند موضوعی قابل بررسی باشد.
در جریان حوادث سال ۱۴۰۱، بخش مهمی از روایت رسانهای در کشورهای غربی بر تقابل معترضان با جمهوری اسلامی متمرکز بود. در چنین فضایی، همراهی چهرههای مشهور میتوانست توجه افکار عمومی را افزایش دهد و بر فشار سیاسی علیه ایران بیفزاید؛ هرچند انگیزههای فردی این چهرهها را نمیتوان بدون شواهد مستقل یکسان فرض کرد.
از این منظر، یکی از پرسشهای قابل طرح آن است که روایتهای بینالمللی از حوادث ایران تا چه اندازه ابعاد مختلف رویدادها، از جمله مطالبات معترضان، برخوردهای امنیتی، تخریب اموال عمومی و پیامدهای خشونتآمیز را پوشش دادهاند.
اعتراضات فرانسه؛ آزمونی برای سنجش مواضع حقوق بشری
مطرح شدن اعتراضات دانشآموزی و دانشجویی در فرانسه، زمینهای برای مقایسه مواضع عمومی چهرههای مشهور درباره تحولات ایران و کشور خودشان فراهم کرده است.
اگر سلبریتیهایی که در سال ۲۰۲۲ از معترضان ایرانی حمایت کردند، درباره اعتراضات فرانسه موضعگیری مشابهی نداشته باشند، این تفاوت میتواند پرسشهایی درباره معیارهای انتخاب موضوعات مورد حمایت آنها ایجاد کند. با این حال، برای نتیجهگیری دقیق باید اظهارات عمومی هر فرد، زمان انتشار آنها و نوع اعتراضات مورد اشاره بهصورت جداگانه بررسی شود.
تفاوت در میزان توجه رسانهای به اعتراضات ایران و فرانسه نیز لزوماً به معنای وجود یک برنامه هماهنگ نیست؛ زیرا عواملی مانند شرایط سیاسی، گستره پوشش خبری، نوع رویداد و مواضع شخصی افراد میتوانند در این تفاوت نقش داشته باشند.
آیا با موضعگیری گزینشی روبهرو هستیم؟
حمایت از حقوق بشر زمانی میتواند معیاری فراگیر تلقی شود که فارغ از ملیت معترضان و موضع سیاسی دولتها، اصول مشابهی درباره حقوق شهروندان و نحوه برخورد با اعتراضات به کار گرفته شود.
از همین رو، مقایسه مواضع سلبریتیها در قبال ایران و فرانسه میتواند موضوعی برای بررسی باشد؛ اما اثبات اینکه سکوت احتمالی آنها ناشی از ملاحظات سیاسی، فشارهای داخلی یا انگیزههای مالی است، به شواهد مشخص نیاز دارد.
همچنین، برای ارزیابی ادعای سکوت این چهرهها باید مواضع و فعالیتهای عمومی آنها درباره اعتراضات فرانسه بررسی شود. نبود یک اظهارنظر در پوشش خبری محدود، بهتنهایی اثبات نمیکند که فرد موردنظر هیچ موضعی نداشته است.
حقوق بشر؛ معیاری فراتر از مرزهای سیاسی
حوادث سال ۱۴۰۱ نشان داد که اقدامات نمادین چهرههای مشهور میتواند در شکلدهی به افکار عمومی بینالمللی نقش داشته باشد. مقایسه آن اقدامات با مواضع احتمالی همان افراد درباره اعتراضات کشورشان نیز فرصتی برای بررسی میزان ثبات معیارهای اعلامشده حقوق بشری فراهم میکند.
پرسش محوری این است که آیا اصولی مانند آزادی بیان، حق اعتراض و رعایت حقوق شهروندان در موقعیتهای مختلف به یک شکل مورد حمایت قرار میگیرند یا میزان توجه به آنها تحت تأثیر شرایط سیاسی و رسانهای تغییر میکند. پاسخ به این پرسش، به بررسی مستند مواضع هر فرد و پرهیز از نسبت دادن انگیزههای اثباتنشده نیاز دارد.



