
تداوم اختلال در تنگه هرمز و افزایش فشار بر بازار انرژی میتواند زمینهساز تشدید همزمان افت سهام، اوراق قرضه و دلار آمریکا شود؛ پدیدهای که در ادبیات بازارهای مالی با عنوان «تریپل رد» شناخته میشود. تحلیلهای مورد اشاره در گزارش، هشدار میدهند که تداوم چنین وضعیتی ممکن است از یک شوک مقطعی فراتر برود و به الگویی پایدار در بازارهای جهانی تبدیل شود.
«تریپل رد» به شرایطی گفته میشود که در آن سهام آمریکا، اوراق قرضه خزانهداری این کشور و دلار بهطور همزمان با افت ارزش مواجه میشوند. اهمیت این پدیده در آن است که برخلاف الگوی متداول بازارها، داراییهایی که معمولاً در دورههای بحران نقش پناهگاه امن را ایفا میکنند نیز همزمان تحت فشار قرار میگیرند.
بر اساس تحلیلهای منتسب به مؤسسه اماسسیآی (MSCI)، نگرانی اصلی تنها وقوع همزمان افت قیمت داراییها نیست، بلکه احتمال تداوم این روند برای ماهها یا حتی سالهاست؛ وضعیتی که میتواند کارایی راهبردهای متداول تنوعبخشی در سرمایهگذاری را کاهش دهد.
تنگه هرمز چگونه میتواند بر بازارهای مالی اثر بگذارد؟
اختلال طولانیمدت در تنگه هرمز، بهعنوان یکی از مسیرهای مهم انتقال انرژی در جهان، میتواند از طریق افزایش قیمت نفت و تشدید فشارهای تورمی، بازارهای مالی را تحت تأثیر قرار دهد.
در سناریوی مطرحشده، افزایش هزینه انرژی به رشد تورم منجر میشود و تصمیمگیری بانک مرکزی آمریکا، موسوم به فدرال رزرو، را دشوارتر میکند. کاهش نرخ بهره برای حمایت از رشد اقتصادی ممکن است فشارهای تورمی را افزایش دهد؛ در مقابل، افزایش نرخ بهره برای مهار تورم میتواند هزینه تأمین مالی را بالا ببرد و بر بازار سهام و اوراق قرضه فشار وارد کند.
این تعارض میان کنترل تورم و حمایت از رشد اقتصادی، یکی از محورهای اصلی سناریوی شکلگیری «تریپل رد» عنوان شده است.
در گزارش مورد اشاره، به دادهای از بانک جهانی استناد شده که بر اساس آن، اختلال در تنگه هرمز در مارس ۲۰۲۶ با کاهش حدود ۱۰.۱ میلیون بشکه در روز از عرضه جهانی نفت همراه بوده است. این رقم، در صورت تأیید و استمرار چنین اختلالی، میتواند ابعاد تأثیر شوک انرژی بر اقتصاد جهانی را نشان دهد.
تجربه تاریخی؛ از بحران نفتی دهه ۱۹۷۰ تا سقوط بازارها
در تحلیلهای منتسب به MSCI، دو دوره تاریخی بهعنوان نمونههایی از فشار همزمان بر داراییهای مالی مطرح شدهاند: رکود تورمی دهه ۱۹۷۰ در پی شوک نفتی و تحولات ارزی اواخر دهه ۱۹۸۰ پس از توافق پلازا.
در دهه ۱۹۷۰، افزایش قیمت انرژی و فشارهای تورمی، سیاستگذاران اقتصادی را با چالشهای جدی مواجه کرد. در اواخر دهه ۱۹۸۰ نیز تلاش هماهنگ قدرتهای اقتصادی برای تغییر ارزش دلار و تحولات بازار سهام، از جمله سقوط بورس در سال ۱۹۸۷، فضای مالی بینالمللی را تحت تأثیر قرار داد.
گزارش حاضر با مقایسه این دورهها با شرایط کنونی، استدلال میکند که تداوم شوک انرژی ناشی از اختلال در تنگه هرمز میتواند زمینه بازگشت برخی از فشارهای مشابه را فراهم کند. با این حال، تکرار دقیق شرایط تاریخی به عوامل متعددی از جمله واکنش سیاستگذاران، وضعیت عرضه انرژی و رفتار سرمایهگذاران وابسته است.
فشار بر دلار و اوراق قرضه آمریکا
یکی دیگر از محورهای این تحلیل، احتمال تضعیف اعتماد سرمایهگذاران جهانی به داراییهای آمریکایی است. در این چارچوب، نگرانیها درباره چشمانداز اقتصادی، سیاست پولی فدرال رزرو و وضعیت مالی دولت آمریکا میتواند بر تقاضا برای دلار و اوراق قرضه خزانهداری اثر بگذارد.
در گزارش به هشدارهای ری دالیو، سرمایهگذار و مدیر صندوق پوشش ریسک، درباره تداوم فشار بر بازار اوراق قرضه آمریکا اشاره شده است. افزایش عرضه بدهی دولتی و کاهش احتمالی تقاضای خارجی از جمله عواملی هستند که در این ارزیابی مورد توجه قرار گرفتهاند.
بر اساس ارقام مطرحشده در متن اولیه، انتشار خالص جدید بدهی آمریکا در سال ۲۰۲۶ ممکن است به ۲.۱ تریلیون دلار برسد. تحقق چنین سطحی از انتشار بدهی، در کنار تغییر تقاضای سرمایهگذاران، میتواند بر بازده اوراق قرضه و شرایط تأمین مالی دولت تأثیر بگذارد.
با این حال، کاهش ارزش دلار یا افت قیمت اوراق قرضه بهتنهایی به معنای شکلگیری یک روند پایدار «تریپل رد» نیست؛ استمرار همزمان این تحولات و واکنش بازارها در دورههای بعدی نیز اهمیت دارد.
فروش اجباری داراییها و احتمال تشدید بحران نقدینگی
در شرایطی که سهام و اوراق قرضه بهطور همزمان افت میکنند، برخی صندوقهای سرمایهگذاری و مؤسسات دارای اهرم مالی ممکن است برای تأمین وجه تضمین یا پاسخ به تعهدات مالی خود، ناچار به فروش داراییها شوند.
این فروش اجباری میتواند فشار بیشتری بر قیمتها وارد کند و از طریق سرایت به سایر سرمایهگذاران، دامنه نوسانات را گسترش دهد. در چنین شرایطی، حتی داراییهایی که معمولاً نقش پوشش ریسک دارند، ممکن است در مراحل اولیه بحران با افت قیمت روبهرو شوند.
گزارش مورد اشاره همچنین احتمال بروز شرایطی مشابه بحران نقدینگی مارس ۲۰۲۰ را مطرح میکند؛ دورهای که فشار فروش در بازارهای مالی به مداخله گسترده فدرال رزرو انجامید. با این حال، وقوع سناریویی مشابه در آینده قطعی نیست و به شدت شوکها، وضعیت نقدینگی و واکنش سیاستگذاران بستگی دارد.
آیا «تریپل رد» به یک روند پایدار تبدیل میشود؟
در بخش دیگری از گزارش، به ادعای وقوع چندباره افت همزمان سهام، اوراق قرضه و ارز آمریکا در اوت ۲۰۲۶ اشاره شده است. همچنین، دادههای تاریخی مطرحشده در متن اولیه مدعیاند که تکرار چنین رخدادهایی میتواند پیشدرآمد فشار فروش گستردهتر باشد.
با این وجود، برای ارزیابی این ادعاها باید تعریف دقیق «تریپل رد»، شاخصهای مورد استفاده، بازه زمانی اندازهگیری و منبع دادهها مشخص باشد. صرف تکرار چند روز یا دوره نزولی، بهتنهایی وقوع یک بحران پایدار را اثبات نمیکند.
بر اساس سناریوی مطرحشده، اگر اختلال در تنگه هرمز طولانی شود، فشار بر بازار انرژی ادامه یابد و همزمان اعتماد سرمایهگذاران به سیاستهای اقتصادی آمریکا تضعیف شود، احتمال تداوم افت همزمان داراییهای آمریکایی میتواند افزایش پیدا کند.
در مقابل، کاهش تنشها، بهبود عرضه انرژی یا تغییر انتظارات بازار درباره سیاست پولی میتواند مسیر متفاوتی برای بازارهای مالی رقم بزند.
در مجموع، «تریپل رد» سناریویی است که در آن همزمانی فشار بر سهام، اوراق قرضه و دلار میتواند نقش داراییهای سنتی امن را با چالش مواجه کند. با این حال، تبدیل این وضعیت به یک روند پایدار به مجموعهای از عوامل اقتصادی و سیاسی وابسته است و نمیتوان آن را صرفاً بر اساس تداوم تنش در تنگه هرمز قطعی دانست.



