دلیل سفر پزشکیان به روسیه چیست؟ جزئیات اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز در مسکو

مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، برای شرکت در هشتمین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز و بیستوهشتمین نشست وزرای انرژی این مجمع به روسیه سفر میکند؛ سفری که با هدف تقویت دیپلماسی انرژی، بررسی تحولات بازار جهانی گاز و توسعه همکاریهای اقتصادی و تجاری تهران و مسکو اهمیت یافته است.
بر اساس برنامه اعلامشده، نشستهای کارشناسی و مقدماتی مجمع کشورهای صادرکننده گاز از سوم آبان ۱۴۰۵ در مسکو آغاز میشود و هشتمین اجلاس سران این مجمع روز سهشنبه پنجم آبان، برابر با ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، با حضور پزشکیان و به میزبانی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، برگزار خواهد شد.
رایزنی درباره همکاریهای تجاری و اقتصادی ایران و روسیه و گفتوگو با مقامهای این کشور نیز از محورهای اعلامشده برای سفر رئیسجمهور ایران عنوان شده است.
مجمع کشورهای صادرکننده گاز چیست و چه اهدافی دارد؟
مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF) یک سازمان بینالدولی است که با هدف تقویت همکاری و گفتوگو میان کشورهای تولیدکننده و صادرکننده گاز طبیعی فعالیت میکند. این مجمع همچنین موضوعاتی مانند امنیت انرژی، ثبات بازار جهانی گاز، توسعه فناوری و سرمایهگذاری در صنعت گاز را دنبال میکند.
نخستین نشست وزرای این مجمع در روزهای ۱۹ و ۲۰ مه ۲۰۰۱، برابر با ۲۹ و ۳۰ اردیبهشت ۱۳۸۰، در تهران برگزار شد. در ادامه، توافقنامه و اساسنامه مجمع در هفتمین نشست وزرا در مسکو، در ۲۳ دسامبر ۲۰۰۸، به تصویب رسید و این نهاد رسماً به سازمانی بینالدولی تبدیل شد.
مقر دبیرخانه مجمع کشورهای صادرکننده گاز در دوحه، پایتخت قطر، قرار دارد.
از مهمترین اهداف این سازمان میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- تقویت همکاری میان کشورهای عضو در حوزه گاز طبیعی.
- حمایت از حقوق حاکمیتی کشورها بر منابع طبیعی خود.
- تبادل اطلاعات و تجربیات درباره بازار جهانی گاز.
- توسعه مطالعات و پیشبینیهای مرتبط با عرضه و تقاضای جهانی.
- ارتقای فناوریهای صنعت گاز و گسترش سرمایهگذاری در این بخش.
- تقویت نقش گاز طبیعی در امنیت انرژی و توسعه پایدار.
اعضای مجمع کشورهای صادرکننده گاز کدام کشورها هستند؟
بر اساس اطلاعات ارائهشده در متن مبنا، مجمع کشورهای صادرکننده گاز ۱۲ عضو اصلی و ۸ عضو ناظر دارد.
اعضای اصلی این مجمع عبارتاند از ایران، الجزایر، بولیوی، مصر، گینه استوایی، لیبی، نیجریه، قطر، روسیه، ترینیداد و توباگو، امارات متحده عربی و ونزوئلا.
آنگولا، جمهوری آذربایجان، عراق، مالزی، موریتانی، موزامبیک، پرو و سنگال نیز در شمار اعضای ناظر معرفی شدهاند.
بر اساس آمار ذکرشده در متن مبنا، کشورهای عضو در مجموع حدود ۷۰ درصد ذخایر اثباتشده گاز طبیعی جهان، ۳۸ درصد تولید تجاری گاز و ۴۲ درصد صادرات جهانی این محصول را در اختیار دارند. سهم آنها از صادرات جهانی گاز طبیعی مایعشده (LNG) نیز حدود ۴۷ درصد اعلام شده است.
این ظرفیت، مجمع را به یکی از بسترهای مهم گفتوگو درباره آینده بازار گاز، امنیت عرضه و تقاضا و سرمایهگذاری در زیرساختهای انرژی تبدیل کرده است.
جایگاه ایران در مجمع کشورهای صادرکننده گاز
ایران از بنیانگذاران مجمع کشورهای صادرکننده گاز به شمار میرود. برگزاری نخستین نشست وزرای این مجمع در تهران در سال ۲۰۰۱، یکی از نقاط مهم در شکلگیری این سازوکار چندجانبه بود.
ایران همچنین میزبان بیستوششمین نشست وزرای مجمع در ۸ دسامبر ۲۰۲۴، برابر با ۱۸ آذر ۱۴۰۳، بود. در آن نشست، نمایندگان کشورهای عضو درباره امنیت انرژی، نقش گاز طبیعی در توسعه پایدار، سرمایهگذاری در زنجیره ارزش گاز و حفاظت از زیرساختهای انرژی گفتوگو کردند.
حضور پزشکیان در اجلاس مسکو نیز فرصتی برای پیگیری دیدگاههای ایران درباره تحولات بازار جهانی گاز و توسعه همکاریهای فنی و اقتصادی با کشورهای عضو فراهم میکند.
برنامه نشستهای مجمع در مسکو؛ از اجلاس کارشناسی تا نشست سران
برنامه هشتمین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز در مسکو شامل چند مرحله کارشناسی، وزارتی و عالیرتبه است که از سوم آبان ۱۴۰۵ آغاز میشود.
نشست کارشناسان ارشد؛ سوم آبان
نمایندگان ملی و کارشناسان کشورهای عضو روز یکشنبه سوم آبان ۱۴۰۵ درباره پیشنویس بیانیه اجلاس سران، تحولات بازار جهانی گاز، پیشنهادهای کشورهای عضو و اسناد موردنیاز برای نشستهای بعدی گفتوگو میکنند.
پیش از این نیز سومین نشست گروه کاری ویژه سطح عالی برای آمادهسازی هشتمین اجلاس سران، در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، در دوحه برگزار شده بود. در این نشست، روند آمادهسازی اجلاس و پیشنویس بیانیه سران بررسی شد.
نشست وزرای انرژی؛ چهارم آبان
بیستوهشتمین نشست وزرای انرژی کشورهای عضو روز دوشنبه چهارم آبان برگزار میشود. این نشست یکی از ارکان اصلی تصمیمگیری مجمع در فاصله میان اجلاسهای سران است و وظیفه تعیین سیاستهای کلی و بررسی راهکارهای اجرای آنها را بر عهده دارد.
تحولات بازار جهانی گاز، امنیت عرضه و تقاضا، ضرورت سرمایهگذاری در زنجیره ارزش، همکاریهای فناورانه و هماهنگی درباره اسناد اجلاس سران از محورهای مورد بحث در این نشست خواهد بود.
اجلاس سران؛ پنجم آبان
هشتمین اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز روز سهشنبه پنجم آبان ۱۴۰۵، برابر با ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶، در مسکو برگزار میشود. در این اجلاس، سران کشورهای عضو، نمایندگان کشورهای ناظر و مهمانان درباره تحولات راهبردی بازار جهانی انرژی و گاز طبیعی تبادل نظر خواهند کرد.
بر اساس اطلاعات ارائهشده در متن مبنا، سران ۲۴ کشور برای حضور در این نشست دعوت شدهاند.
موضوعاتی مانند نقش گاز طبیعی در امنیت انرژی، تحولات ساختاری بازار جهانی گاز، ضرورت سرمایهگذاری پایدار، گفتوگو میان تولیدکنندگان و مصرفکنندگان، توسعه فناوری و حفاظت از زیرساختهای حیاتی انرژی از محورهای اصلی اجلاس خواهد بود.
اهمیت سفر پزشکیان به روسیه برای دیپلماسی انرژی ایران
حضور رئیسجمهور ایران در اجلاس مسکو از منظر دیپلماسی انرژی اهمیت دارد؛ زیرا این نشست بستری برای طرح دیدگاههای ایران درباره امنیت عرضه و تقاضا، ثبات بازار جهانی گاز و ضرورت سرمایهگذاری مستمر در صنعت انرژی فراهم میکند.
همچنین گفتوگو با مقامهای روسیه و سایر کشورهای شرکتکننده میتواند زمینه بررسی فرصتهای همکاری در حوزه تجارت، فناوری، توسعه زیرساختها، پژوهش و گسترش زنجیره ارزش گاز را فراهم سازد.
با توجه به جایگاه ایران و روسیه در بازار جهانی گاز، اجلاس مسکو فرصتی برای پیگیری منافع انرژی ایران در چارچوب همکاریهای چندجانبه خواهد بود. با این حال، نتایج عملی این سفر به مذاکرات انجامشده، توافقهای احتمالی و نحوه پیگیری تصمیمهای اجلاس بستگی دارد.



