پنتاگون در توسعه پدافند پهپادی و مقابله با دستههای پروازی با چالش روبهروست
بررسی اسناد رسمی و اظهارات فرماندهان آمریکایی در سال ۲۰۲۶ نشان میدهد پنتاگون همزمان با توسعه سامانههای پهپادی خودمختار، هنوز برای ایجاد پوشش پدافندی مؤثر در برابر دستههای پروازی با کمبود حسگر، تسلیحات و زیرساختهای ارتباطی مواجه است.
پدافند پهپادی آمریکا در سالهای اخیر به یکی از محورهای اصلی برنامههای نظامی پنتاگون تبدیل شده است. وزارت دفاع آمریکا تلاش میکند با استفاده از هوش مصنوعی، گروههایی از پهپادهای کوچک را برای جمعآوری اطلاعات، تقسیم مأموریت و ادامه فعالیت در شرایط قطع ارتباطات و اختلال جیپیاس به کار گیرد.
پروژه «سوارم فورج» (Swarm Forge) مهمترین برنامه پنتاگون برای نزدیکشدن به این الگو در سال ۲۰۲۶ است. وزارت دفاع آمریکا در راهبرد هوش مصنوعی خود، این پروژه را نخستین برنامه پیشتاز در حوزه جنگ معرفی کرده است.
سند رسمی راهبرد هوش مصنوعی پنتاگون که ۹ ژانویه ۲۰۲۶ منتشر شد، هدف سوارم فورج را شناسایی و توسعه روشهای جدید برای جنگ با قابلیتهای مجهز به هوش مصنوعی و مقابله با آنها اعلام میکند.
در همین سند، پروژه «شبکه ایجنت» (Agent Network) نیز برای مدیریت نبرد و کوتاهکردن زنجیره کشتار تعریف شده است. تفکیک این دو پروژه نشان میدهد توسعه دستههای پهپادی و کاهش زمان تصمیمگیری، دو مسیر جداگانه در برنامه هوش مصنوعی نظامی آمریکا هستند.
سوارم فورج برای آزمایش همکاری میان پهپادها طراحی شده است
سند دفتر ارشد هوش مصنوعی و داده پنتاگون (CDAO) در سامانه «ترید ویندز» (Tradewinds) که ۱۶ مارس ۲۰۲۶ منتشر شد، هدف سوارم فورج را ایجاد و آزمایش فناوریهای لازم برای فرماندهی، کنترل و همکاری میان سامانههای خودمختار عنوان میکند.
پنتاگون در این سند اذعان کرده است که آمریکا هنوز موجودی و دکترین لازم برای استفاده از سامانههای رباتیک کمهزینه، انبوه و هماهنگ را در اختیار ندارد. این وزارتخانه همچنین چرخههای سنتی تحقیق و توسعه را برای دستیابی به سرعت مورد نیاز کافی نمیداند.
بر اساس اسناد اجرایی پروژه، پهپادهای ناهمگون گروههای ۱ و ۲ باید در شرایط ارتباطی مختل، ضعیف، ناپایدار یا محدود، موسوم به DDIL، فعالیت کنند. هر شرکت نیز برای اثبات قابلیت خود باید دستکم چهار پهپاد را بهصورت همزمان به کار گیرد و فناوری آن به سطح آمادگی فناوری ۶ یا بالاتر رسیده باشد.
مأموریتهای تعریفشده برای این پهپادها شامل شناسایی و اجرای چرخه «یافتن، تثبیت و انهدام» است. بنابراین، هدف پروژه تنها پرواز هماهنگ چند پهپاد نیست، بلکه ایجاد سامانهای توزیعشده برای ادراک محیط و اقدام عملیاتی است.
آزمایش چهار پهپاد در فلوریدا
رسانه دیفنس اسکوپ ۱۵ ژانویه ۲۰۲۶ گزارش داد که چهار پهپاد افپیوی در آزمایشی که ۸ ژانویه در کمپ بلندینگ فلوریدا انجام شد، به یک ستون تانک مصنوعی حمله کردند.
در این آزمایش، یک پهپاد نقش رهبر را بر عهده داشت و سه پرنده دیگر را هدایت میکرد. یک اپراتور نیز سه نوع پهپاد را از طریق سامانه ارتباطی مشترک کنترل کرد.
با این حال، مقامهای نظامی آمریکا تأیید نکردند که هوش مصنوعی در جریان همان حمله بهصورت زنده مورد استفاده قرار گرفته باشد. از این رو، آزمایش ژانویه بیشتر هماهنگی عملیاتی میان چند پرنده را نشان داد و نه عملکرد یک سامانه کاملاً مستقل یا «ابرهوش پرنده».
انتخاب ۲۵ شرکت برای آزمایشهای کریوسیبل
پروژه سوارم فورج در ماه مارس وارد مرحله ساختارمندتری شد و نخستین دوره آزمایشهای «کریوسیبل» (Crucible) در ژوئن ۲۰۲۶ برگزار شد.
دفتر ارشد هوش مصنوعی و داده پنتاگون اعلام کرد از میان ۱۳۳ پیشنهاد دریافتشده، ۲۵ شرکت برای مرحله دوم انتخاب شدهاند. ائرووایرونمنت، آندوریل، اوتریون، لاکهید مارتین، پالانتیر و شیلد ایآی از جمله شرکتهای حاضر در این مرحله هستند.
این شرکتها در محیط عملیاتی و با حضور کاربران نظامی ارزیابی میشوند. اعلامیه اوت ۲۰۲۶ درباره مرحله سوم که قرار است در سپتامبر برگزار شود، از مدل «تیمکردن تیمها» خبر میدهد؛ مدلی که در آن سازندگان سختافزار، توسعهدهندگان نرمافزار و شرکتهای هوش مصنوعی با یکدیگر همکاری میکنند.
تأکید بر فعالیت در محیطهای فاقد جیپیاس، به تجربههای جنگ اوکراین مرتبط است. مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS) در گزارشی به تاریخ ۲ مه ۲۰۲۵ اعلام کرد جنگ الکترونیک و اخلال جیپیاس از آسیبپذیریهای اصلی سامانههای خودمختار هستند. بر اساس این گزارش، طرفهای درگیر برای حفظ ارتباطات به شبکههای مش، مسیرهای ارتباطی چندگانه و رلههای هوایی روی آوردهاند.
ناسازگاری شبکهها؛ چالش اصلی دستههای پهپادی
شرکت کِرتیس-رایت در مقالهای به تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۲۶ هشدار داد که پهپادهای دستهای برای بهرهبرداری کامل، با مشکل سازگاری با شبکههای تاکتیکی موجود روبهرو هستند.
اگر شبکه نتواند با لینکهای داده تاکتیکی ارتباط برقرار کند، اطلاعات جمعآوریشده توسط پهپادها روی نمایشگرهای اصلی ظاهر نمیشود. در چنین شرایطی، ایجاد مناطق عملیاتی محدودشده ضروری خواهد بود و سامانهای که قرار است میدان نبرد را یکپارچه کند، ممکن است به مجموعهای از جزیرههای اطلاعاتی تبدیل شود.
وابستگی به محیط الکترومغناطیسی نیز یکی دیگر از چالشهای این پروژه است. برخی شرکتها، از جمله گامبیت، در اسناد ۱۰ اوت ۲۰۲۶ اعلام کردهاند معماری آنها برای فعالیت در محیطهای مختل طراحی شده است؛ اما اثبات این قابلیت در مقیاس انبوه و در شرایط جنگ واقعی همچنان نیازمند آزمایشهای بیشتر است.
چالش دیگر به تصمیمگیری هوش مصنوعی در شرایط داده ناقص مربوط میشود. گامبیت که از سوی شرکتهایی مانند جنرال اتمیکس در زمینه توسعه پهپادهای خودکار، ارزانقیمت و هوشمند دنبال میشود، نمونهای از تلاش صنعت دفاعی آمریکا برای پاسخ به این نیاز است.
در صورت خطای الگوریتمی بر اثر دود، استتار یا شرایط نامطمئن، خطا میتواند میان چند ماشین توزیع شود. دیدهبان حقوق بشر نیز در گزارشی به تاریخ ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶ هشدار داد سرعت توسعه سامانههای هوش مصنوعی از ظرفیت ارزیابی و راستیآزمایی آنها پیشی گرفته است.
تصمیم نهایی همچنان به فرآیندهای انسانی وابسته است
مقالهای که در سال ۲۰۲۶ در نشریه آرمی یونیورسیتی پرس، انتشارات رسمی ارتش آمریکا، منتشر شد، تأکید میکند هوش مصنوعی میتواند بخشی از زنجیره کشتار را کوتاه کند؛ اما در آزمایشهای موجود، تصمیم نهایی همچنان با سرعت فرآیندهای انسانی گرفته میشود.
این مقاله به تجربه سپاه هجدهم تفنگداران هوابرد اشاره کرده است. این یگان با استفاده از پروژه مِیوِن، زمان انتقال داده از حسگر تا تیرانداز را از ۷۲۴ دقیقه به حدود ۲۰ دقیقه کاهش داده است.
همچنین دستورالعمل ۳۰۰۰.۰۹ وزارت دفاع آمریکا، آزمایش سامانههای خودمختار در شرایط واقعی و در برابر دشمنی سازگارشونده را الزامی میداند.
با وجود این برنامهها، فرماندهی شمالی ایالات متحده، موسوم به نورتکوم، در اوت ۲۰۲۶ اعلام کرد آمریکا هنوز برای مقابله با دستههای پهپادی در خاک خود آماده نیست.
دیفنس اسکوپ ۱۴ اوت به نقل از ژنرال جوزف جرارد گزارش داد ارتش آمریکا با کمبود حسگر و تسلیحات مناسب برای مقابله با دستههای پهپادی مواجه است. این اظهارات نشان میدهد پنتاگون در حالی به توسعه فناوریهای پهپادی خودمختار ادامه میدهد که در کشف و شکست همین تهدید نیز با محدودیتهایی جدی روبهروست.
نرمافزار، بخش اصلی معماری پهپادهای خودمختار
تمایز اصلی سوارم فورج در خود پهپادها نیست، بلکه به نرمافزار و معماری ارتباطی آن بازمیگردد. دفتر ارشد هوش مصنوعی و داده پنتاگون از «سامانههای خودمختار نرمافزارمحور» سخن گفته و هدف پروژه را انتقال بستههای آزمایششده به یگانهای عملیاتی در کمتر از ۹۰ روز اعلام کرده است.
در این ساختار، پهپادها نقش گرههای پردازشی را دارند، شبکه ارتباطی ستون فقرات سامانه محسوب میشود و نرمافزار منطق تصمیمگیری را تعیین میکند.
با این حال، این معماری باید در شرایطی فعالیت کند که بخشی از پهپادها ممکن است از بین بروند، ارتباطات قطع شود و ماشینها بدون دسترسی به همه اجزای سامانه، مأموریت خود را ادامه دهند.
سوارم فورج نشاندهنده سرمایهگذاری واشنگتن روی معماری تازهای برای جنگ است؛ اما چالشهایی مانند ارتباطات، جنگ الکترونیک، اختلال جیپیاس، تشخیص هدف و وابستگی تصمیم نهایی به انسان همچنان پابرجا هستند.
