به گزارش خبرگزاری ارغوان به نقل از ستاد ترویج و ارتباطات بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص)، علیاکبر صالحی، رئیس هیئتمدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص)، از ایجاد زیرساختی برای مشارکت فرامرزی در تأمین مالی علم خبر داد.
علم مرز نمیشناسد
صالحی، رئیس کارگروه علمی جایزه مصطفی(ص)، با اشاره به فرامرزی بودن علم گفت: «بارها گفتهام که فکر و اندیشه را نمیتوان در یک جغرافیا محصور کرد و پیشرفت علمی نیز بدون تعامل و تبادل میان دانشمندان اتفاق نمیافتد. جایزه مصطفی(ص) هم از ابتدا با چنین نگاهی شکل گرفت؛ یعنی ایجاد ارتباط میان ظرفیتهای علمی جهان اسلام و جامعه علمی بینالمللی.»
وی با طرح این پرسش که «اگر تولید و تبادل علم میتواند جهانی باشد، چرا پشتیبانی از علم جهانی نباشد؟» افزود: «در کنار شبکه دانشمندان، میتوان شبکهای از کسانی ایجاد کرد که مایلاند در پیشرفت علم سهم داشته باشند. سامانهای که امروز معرفی میشود، گامی برای تسهیل همین مشارکت فرامرزی است.»
رمزارز؛ ابزار مشارکت در حمایت از علم
رئیس هیئتمدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) با اشاره به امکان مشارکت در فعالیتهای علمی بنیاد از طریق انتقال رمزارزها اظهار کرد: «رمزارز برای ما هدف نیست، ابزار است.»
صالحی ادامه داد: «مسئله بنیاد این است که اگر فردی در هر نقطه جهان بخواهد در حمایت از علم، یک دانشمند جوان یا یک پروژه علمی مشارکت کند، چگونه میتوان این مشارکت را برای او آسانتر کرد. فناوریهای مالی جدید و داراییهای دیجیتال میتوانند برخی محدودیتهای جغرافیایی در مشارکتهای بینالمللی را کاهش دهند. ما میخواهیم از این ظرفیت در خدمت علم استفاده کنیم.»
وی تأکید کرد: «بنابراین بهتر است این طرح را نه پروژه رمزارزی بنیاد، بلکه بخشی از تلاش بنیاد برای جهانیکردن مشارکت در تأمین مالی علم بدانیم.»
وقف علمی در خدمت نیازهای امروز
صالحی با اشاره به ظرفیت وقف علمی در تمدن اسلامی گفت اصل وقف تغییر نکرده است و آنچه میتواند متناسب با نیازهای امروز تغییر کند، ابزارها و سازوکارهای تحقق آن است.
وی افزود: «واقف امروز ممکن است بخواهد در درمان یک بیماری، توسعه یک فناوری، حمایت از یک دانشمند جوان یا پیشبرد یک پروژه در مرزهای دانش مشارکت کند.»
رئیس کارگروه علمی جایزه مصطفی(ص) با اشاره به تجربه برخی برگزیدگان این جایزه در وقف منابع خود گفت بخشی از منابع مدال دانشمند جوان نیز از همین موقوفات تأمین میشود. به گفته او، «دانشمندی که دیروز مورد تکریم قرار گرفته، امروز بانی دانشمند فرداست.»
حمایت هدفمند از پروژههای علمی
صالحی درباره اهمیت مشارکت در طرحهای علمی از طریق این سامانه توضیح داد: «فرض کنید یک پروژه معتبر در حوزه درمان سرطان، آب، انرژی، هوش مصنوعی یا یک فناوری در لبه دانش، نیازمند تأمین مالی باشد. به جای اینکه فرد صرفاً مبلغی را به یک مؤسسه پرداخت کند، میتواند بداند از چه مسئلهای، توسط چه گروهی و با چه هدفی حمایت میکند.»
وی وفاداری به نیت واقف و امانتداری در مصرف منابع را از اصول اساسی وقف و ارزشهای اصلی این طرح دانست.
رئیس هیئتمدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) همچنین ایجاد اعتماد به این سازوکار را یکی از اهداف بنیاد عنوان کرد و گفت: «اگر فناوری بتواند این زنجیره را شفافتر و قابل پیگیریتر کند، آن وقت از یک درگاه پرداخت فراتر رفتهایم و یک زیرساخت اعتماد برای تأمین مالی علم ساختهایم.»
شبکه علمی بنیاد؛ پشتوانه ارزیابی پروژهها
صالحی این موضوع را یک «مسئله ویژه» برای بنیاد توصیف کرد و با اشاره به سرمایه اصلی بنیاد، یعنی شبکه علمی و اعتبار آن، افزود: «این ظرفیت میتواند برای ارزیابی پروژه، اطمینان از صلاحیت علمی و پایش مسیر اجرای آن به کار گرفته شود.»
وی چشمانداز این سامانه را در چهار ضلع ترسیم کرد: «مسئله علمی، دانشمند، نهاد معتبر علمی و بانی علم.»
تأمین مالی علم و دیپلماسی علمی
رئیس هیئتمدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) انگیزه آغاز این طرح را فراتر از ایجاد راهی جدید برای کمک به بنیاد دانست و یکی از اهداف آن را حمایت از پروژههای علمی تعریفشده میان کشورهای مسلمان از طریق مشارکت مالی افراد در نقاط مختلف جهان عنوان کرد.
او گفت: «اگر چنین اتفاقی رخ دهد، خود تأمین مالی علم نیز به ابزاری برای شبکهسازی و دیپلماسی علمی تبدیل خواهد شد.»
بنیاد مصطفی(ص)؛ متکی بر موقوفات و مشارکتهای غیردولتی
صالحی در پاسخ به پرسشی درباره منابع تأمین بودجه بنیاد، بر خصوصی بودن بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) تأکید کرد و گفت این بنیاد بودجه دولتی ندارد و بر ظرفیت موقوفات، خیرین و مشارکت نهادهای غیردولتی تکیه میکند.
وی افزود: «طبعاً پایداری منابع برای یک نهاد علمی اهمیت اساسی دارد؛ اما مسئله فقط تأمین هزینههای بنیاد نیست. ما باید به سمت ایجاد یک زیستبوم تأمین مالی علم حرکت کنیم.»
رئیس هیئتمدیره بنیاد علم و فناوری مصطفی(ص) وقف علمی، مشارکت صنایع و بنگاهها، استفاده از ظرفیتهای قانونی و مشوقهای مالیاتی، تأمین مالی جمعی و مشارکت بینالمللی را از اجزای این زیستبوم دانست و ادامه داد: «هرچه منابع علم متنوعتر، پایدارتر و مشارکت در آن گستردهتر باشد، امکان برنامهریزی بلندمدت و حمایت مستمر از دانشمندان نیز افزایش مییابد.»
صالحی در پایان بر بهرهگیری از نقش فناوریهای نوین برای کوتاه کردن فاصله میان خیرین حامی علم و دانشمندان پیشرو تأکید کرد و گفت: «همانطور که علم مرز نمیشناسد، مشارکت در ساختن آینده علم نیز نباید در مرزها متوقف شود.»
