تنش در تنگه هرمز و افزایش قیمت نفت؛ زیرساخت‌های انرژی خلیج فارس در کانون نگرانی‌ها
گزارش‌های منتشرشده درباره افزایش حوادث دریایی در تنگه هرمز و بالا رفتن قیمت نفت به بیش از ۱۱۰ دلار در هر بشکه، بار دیگر اهمیت امنیت مسیرهای انتقال انرژی در خلیج فارس را برجسته کرده است. هم‌زمان، هشدارها درباره گسترش دامنه درگیری‌ها، نگرانی‌ها از تأثیر ناامنی دریایی بر تولید، بارگیری و صادرات انرژی را افزایش داده است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس در گزارشی از افزایش حوادث دریایی در منطقه تنگه هرمز خبر داده است. بر اساس این گزارش، سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا اعلام کرده که از پنجم تا ۲۵ مهرماه، ۲۹ کشتی که بیشتر آن‌ها نفتکش بوده‌اند، هدف حمله قرار گرفته‌اند.
در همین حال، حساب رصد دریایی «منچ اوسینت» (Munch OSINT) مدعی شده است که شمار واقعی حوادث ممکن است به حدود ۶۰ مورد برسد. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز اعلام کرده که تعیین آمار دقیق کشتی‌های آسیب‌دیده دشوار است؛ زیرا بسیاری از شناورهای هدف قرارگرفته، حوادث را به این نهاد گزارش نمی‌کنند.
گسترش محدوده حوادث دریایی در منطقه
بر اساس گزارش فارس، طی هفته‌های گذشته برخورد با کشتی‌هایی که از مسیرهای غیرمجاز در تنگه هرمز عبور می‌کنند، تشدید شده است. مقام‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز اعلام کرده‌اند که عبور از این آبراه مستلزم دریافت مجوز از نیروی دریایی ایران است و با شناورهایی که مقررات اعلام‌شده را رعایت نکنند، برخورد خواهد شد.
همچنین نیروی دریایی سپاه درباره خاموش‌کردن سامانه‌های ناوبری و شناسایی کشتی‌ها هشدار داده و اعلام کرده است که چنین شناورهایی ممکن است متخاصم تلقی شوند.
در ادامه این تحولات، گزارش فارس از هدف قرار گرفتن کشتی‌هایی در نزدیکی قطر و فجیره و همچنین شناوری در سواحل امارات خبر می‌دهد. بر اساس همین گزارش، فرماندهی نیروی دریایی سپاه اعلام کرده است که برخورد با شناورهای متخلف به محدوده تنگه هرمز محدود نخواهد بود و کشتی‌هایی که از معابر غیرمجاز عبور کنند، در سراسر منطقه تعقیب خواهند شد.
افزایش قیمت نفت به بیش از ۱۱۰ دلار
تحولات امنیتی تنگه هرمز در شرایطی رخ داده که بازار نفت نیز با افزایش قیمت روبه‌رو بوده است. بر اساس بررسی نمودار قیمت نفت آتی در گزارش فارس، بهای هر بشکه نفت در بیشتر روزهای یک ماه گذشته بالاتر از ۱۰۰ دلار قرار داشته است.
طبق این گزارش، قیمت نفت در روز جمعه ۱۶ اکتبر، برابر با ۲۵ مهرماه، پیش از بسته‌شدن بازار به ۱۱۰ دلار در هر بشکه رسید؛ سطحی که به گفته گزارش، از اردیبهشت‌ماه ثبت نشده بود.
افزایش نااطمینانی درباره امنیت کشتیرانی در منطقه می‌تواند بر انتظارات فعالان بازار انرژی تأثیر بگذارد. تداوم اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل دریایی، علاوه بر افزایش هزینه‌های کشتیرانی، ممکن است بر روند انتقال محموله‌های نفتی و قیمت‌گذاری در بازارهای جهانی نیز اثر بگذارد.
خلیج فارس؛ حلقه مهم زنجیره تولید و صادرات انرژی
خلیج فارس میزبان بنادر تجاری، پایانه‌های نفتی، تأسیسات بارگیری و سکوهای فراساحلی تولید نفت و گاز است. اهمیت این منطقه تنها به استخراج منابع انرژی محدود نمی‌شود و بخش مهمی از زنجیره انتقال و صادرات نفت و گاز نیز به زیرساخت‌های آن وابسته است.
بر اساس یک پژوهش ماهواره‌ای منتشرشده در سال ۲۰۲۶ که در گزارش فارس به آن اشاره شده، در سال ۲۰۲۵ حدود یک‌هزار و ۷۳۱ سکوی نفت و گاز دریایی در خلیج فارس شناسایی شده است.
در چنین شرایطی، ناامنی دریایی می‌تواند فراتر از آسیب به چند کشتی، بر ارزیابی ریسک فعالیت در تأسیسات انرژی و مسیرهای صادراتی تأثیر بگذارد. وابستگی متقابل سکوهای تولید، پایانه‌های بارگیری و مسیرهای انتقال باعث می‌شود که اختلال در هر بخش، پیامدهایی برای بخش‌های دیگر به همراه داشته باشد.
پیامدهای احتمالی تداوم ناامنی برای بازار انرژی
بازار جهانی انرژی به استمرار تولید، امکان بارگیری و انتقال محموله‌ها وابسته است. از این رو، افزایش خطر برای کشتی‌های تجاری و نفتکش‌ها می‌تواند پیش از وقوع اختلال گسترده در تولید نیز انتظارات بازار را تغییر دهد و هزینه‌های اقتصادی ایجاد کند.
در صورت تداوم ناامنی، دامنه پیامدها ممکن است به حمل‌ونقل دریایی محدود نماند و ارزیابی امنیت زیرساخت‌های تولید و صادرات انرژی در خلیج فارس را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، میزان تأثیرگذاری تحولات منطقه بر قیمت نفت و فعالیت تأسیسات انرژی به گستره و مدت اختلال‌ها و شرایط عرضه و تقاضا بستگی خواهد داشت.
