همزمان با همراهی اتحادیه اروپا با دور جدید فشارهای اقتصادی آمریکا علیه ایران، سخنگوی وزارت امور خارجه این رویکرد را خلاف حقوق بینالملل و حتی مقررات داخلی اتحادیه اروپا دانست و تأکید کرد اروپا با چشمپوشی از استقلال خود، نقش خود را در حد مجری اوامر واشنگتن کاهش داده است.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه، دهم شهریورماه ۱۴۰۵ در نشست هفتگی با خبرنگاران و در واکنش به حمایت اتحادیه اروپا از کارزار فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران اظهار کرد: «تبعیت اروپا از تحریمهای آمریکایی هم خلاف مقررات حقوق بینالملل است، یک عمل متخلفانه بینالمللی محسوب میشود و هم نقض صریح مقررات خود اتحادیه اروپایی است.»
این اظهارات پس از آن مطرح شد که اتحادیه اروپا روز دوشنبه، نهم شهریورماه، در بیانیهای اعلام کرد با آمریکا و متحدانش برای افزایش فشار بر ایران همکاری میکند.
تناقض با مقررات مسدودکننده اتحادیه اروپا
به گفته بقائی، همراهی اروپا با تحریمهای آمریکا در حالی صورت میگیرد که بر اساس «مقررات مسدودکننده اتحادیه اروپا» یا EU Blocking Statute، اجرای الزامها و ممنوعیتهایی که بر پایه قوانین تحریمی خارجی وضع شدهاند، ممنوع است.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی همچنین هشدار داد که اروپا نباید تصور کند با هزینه کردن از ایران میتواند جایگاه یا احترام بیشتری نزد آمریکا به دست آورد.
وی تأکید کرد: اگر اروپا چنین تصوری دارد، «سخت در اشتباه است».
آغاز دور جدید فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران
دور تازه کارزار فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران اخیراً از سوی دولت دونالد ترامپ آغاز شد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در گفتوگو با فایننشال تایمز از آغاز آنچه «روز حساب اقتصادی ایران» نامید، خبر داد.
وی اعلام کرده بود واشنگتن از بامداد دوشنبه، دوم شهریورماه، برنامهای را با عنوان «بزرگترین حمله مالی» علیه ایران آغاز خواهد کرد.
بسنت همچنین در یک نشست خبری، هدف این طرح را قطع تمامی «شریانهای حیاتی اقتصادی» ایران عنوان کرد و درباره کشورهایی که به گفته او در تسهیل فروش نفت ایران یا استفاده تهران از زیرساختهای بانکی نقش دارند، هشدار داد.
بقائی: اعتبار اروپا بیش از پیش مخدوش میشود
بقائی در واکنش به همراهی اتحادیه اروپا با این سیاستها گفت اتحادیه اروپا به بهای چشمپوشی از استقلال، حاکمیت کشورهای عضو و حاکمیت قانون، خود را به «مطیع آمریکا» تبدیل کرده است.
وی افزود نتیجه چنین رویکردی برای اروپا چیزی جز مخدوش شدن بیشتر اعتبار این اتحادیه نخواهد بود.
این دیپلمات ارشد ایرانی همچنین کشورهای اروپایی مشارکتکننده در این تصمیم را مسئول پیامدهای سیاسی و حقوقی آن دانست.
مقایسه اروپا با رویکرد سال ۱۹۹۶
سخنگوی وزارت امور خارجه پیشتر نیز در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، رویکرد کنونی اتحادیه اروپا را با سیاست این اتحادیه در سال ۱۹۹۶ مقایسه کرده بود.
بقائی یادآور شد که اتحادیه اروپا در آن مقطع برای دفاع از حاکمیت خود در برابر نظام تحریمهای آمریکا، «مقررات انسداد» را تصویب کرد، اما به گفته وی، اکنون به جای مقابله با قانونشکنی واشنگتن، به حمایت از آن روی آورده است.
وی همچنین تأکید کرد اتحادیه اروپا نمیتواند از یک سو سیاست فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران را تأیید کند و از سوی دیگر مدعی تلاش برای کاهش تنش و برقراری ثبات در منطقه باشد.
انتقاد از عملکرد اروپا پس از خروج آمریکا از برجام
همراهی اروپا با سیاستهای آمریکا، تنها به تحولات اخیر محدود نمیشود. ایران پیشتر نیز بارها از عملکرد کشورهای اروپایی پس از خروج آمریکا از برجام انتقاد کرده بود.
بقائی اوایل مردادماه سال جاری در گفتوگو با شبکه تلویزیونی ORF اتریش اظهار کرد که کشورهای اروپایی پس از خروج آمریکا از توافق هستهای، نتوانستند به تعهدات خود عمل کرده و آثار خروج واشنگتن از برجام را جبران کنند.
به گفته وی، ایران پس از خروج آمریکا از برجام برای یک سال اقدام متقابلی انجام نداد و منتظر اجرای تعهدات اروپا ماند، اما کشورهای اروپایی در عمل به تعهدات خود ناکام ماندند.
بقائی در عین حال تأکید کرد ایران از ناتوانی اروپا در ایفای نقش مستقل در سیاست جهانی خرسند نیست؛ چراکه جهان به اتحادیه اروپایی مستقلی نیاز دارد که بتواند دیدگاه و مواضع مستقل خود را در عرصه بینالمللی مطرح کند.
