برنامهریزی برای خرید میتواند در شرایط تورمی، فشار هزینههای خانوار را کاهش دهد. یک خواربارفروش با ۲۷ سال سابقه، از تجربههای خود درباره مدیریت خرید، اولویتبندی نیازها، خرید فلهای، کاهش دورریز و انتخاب هوشمندانه کالا میگوید.
یک دفترچه موقت برای مدیریت خرید
بسیاری از افراد برای خرید یک یا دو قلم کالا وارد فروشگاه میشوند، اما هنگام خروج با چند قلم کالای اضافه روبهرو هستند. این خریدهای بدون برنامه ممکن است در پایان ماه فشار بیشتری به بودجه خانوار وارد کند.
یک راهکار ساده، استفاده موقت از یک دفترچه برای ثبت هزینههاست. میتوان هزینهها را در بخشهایی مانند خواربار، خرید کودکان، میوه، تعمیرات، قبوض و سایر هزینههای جاری دستهبندی کرد و برنامه ماهانه را به خریدهای هفتگی و روزانه تقسیم کرد.
هدف این نیست که فرد برای همیشه تمام خریدهای خود را ثبت کند. این دفترچه میتواند تنها چند ماه مورد استفاده قرار گیرد تا الگوی درست خرید شکل بگیرد و فرد بتواند میزان درآمد، هزینههای ثابت، مخارج احتمالی و هزینههای پیشبینینشده را بهتر مدیریت کند.
در این میان، اگر شرایط مالی اجازه دهد، مبلغی نیز برای پسانداز در نظر گرفته میشود. البته اگر فرد درگیر اقساط یا هزینههای سنگین ماهانه باشد، نباید خود را برای پسانداز تحت فشار قرار دهد؛ برنامه مالی باید انعطافپذیر باشد.
خرید فلهای؛ راهی برای کاهش فشار تورمی
خرید یکجای برخی اقلام پرمصرف مانند برنج، حبوبات و روغن برای بعضی خانوادهها میتواند یک انتخاب اقتصادی باشد. در این روش، فرد ممکن است برای مدتی فشار بیشتری را تحمل کند، اما در ماههای بعد نیاز کمتری به خرید همان کالا با قیمتهای جدید خواهد داشت.
با این حال، هزینه خرید عمده نباید از محاسبات ماهانه حذف شود. بهتر است مبلغ خرید بر تعداد ماههایی که قرار است کالا مصرف شود تقسیم شود و سهم آن از بودجه هر ماه در نظر گرفته شود.
به این ترتیب، فرد از ابتدا میداند که چه مقدار از درآمد آینده خود را برای خرید انجامشده اختصاص داده و در سایر هزینهها با تصور نادرست از میزان بودجه قابلمصرف تصمیم نمیگیرد.
کاهش دورریز با برنامهریزی
خرید فلهای تنها به کاهش هزینه محدود نمیشود و در صورت برنامهریزی درست میتواند میزان دورریز مواد غذایی را نیز کاهش دهد.
برخی خانوادهها خرید اقلام مختلف را در ماههای متفاوت انجام میدهند؛ برای مثال یک ماه برنج، ماه بعد روغن و در ماه دیگری حبوبات خریداری میکنند. در این روش باید تاریخ تولید و انقضا بررسی شود تا کالا زمان کافی برای مصرف داشته باشد.
برنامهریزی برای نگهداری و مصرف نیز اهمیت دارد. وقتی مقدار مشخصی از یک کالا بهصورت یکجا خریداری میشود، امکان برنامهریزی برای پاککردن، نگهداری و مصرف آن بیشتر است و احتمال خرابشدن یا دورریز کاهش پیدا میکند.
نیازها را به سه گروه تقسیم کنید
یکی از مهمترین مراحل خرید، مشخص کردن نیازهاست. کالاهای موردنیاز را میتوان به سه گروه تقسیم کرد:
- ضروری: کالاهایی که باید در ابتدای ماه تهیه شوند.
- معمولی: کالاهایی که موردنیاز هستند، اما امکان جایگزینی یا به تعویق انداختن آنها وجود دارد.
- غیرضروری: کالاهایی که خریدشان قابلچشمپوشی یا تعویق است.
بر اساس این دستهبندی، خرید کالاهای ضروری بهتر است در ابتدای ماه انجام شود. هفته دوم میتواند به خرید اقلام معمولی اختصاص پیدا کند و خرید کالاهای غیرضروری تا هفته پایانی ماه به تعویق بیفتد.
این روش باعث میشود اگر در روزهای پایانی ماه پول کافی وجود نداشت، بودجه خانوار صرف کالاهایی نشده باشد که ضرورت فوری نداشتهاند.
البته برنامهریزی مالی به معنای حذف کامل تفریح و خریدهای لذتبخش نیست. اگر وضعیت مالی اجازه دهد، خرید یک خوراکی جدید یا وسیلهای که فرد به آن علاقه دارد میتواند بخشی از بودجه غیرضروری باشد و بهعنوان پاداشی برای رعایت برنامه مالی در نظر گرفته شود.
قبل از خرید، پرسوجو کنید
برای کالاهایی که شناخت کافی از آنها ندارید، پرسوجو و مقایسه میتواند مانع از خرید اشتباه شود.
اگر کالایی به شرایط خاص نگهداری نیاز دارد، مقدار خرید باید با فضای موجود در خانه متناسب باشد. همچنین بهتر است پیش از خرید، درباره کیفیتها و انواع مختلف کالا تحقیق و نظر چند فروشنده و افراد باتجربه را بررسی کرد.
در مورد کالاهای جدید یا محصولاتی که تاکنون امتحان نشدهاند، خرید مقدار کم میتواند ریسک مالی را کاهش دهد. اگر محصول با سلیقه یا نیاز خانواده هماهنگ بود، در دفعات بعد میتوان مقدار بیشتری خرید.
این روش بهخصوص درباره محصولاتی که ظاهر جذابی دارند اما ممکن است کیفیت یا طعم آنها مطابق انتظار نباشد، از خرید هیجانی و ضرر مالی جلوگیری میکند.
نمونه خریداریشده را نگه دارید
اگر برای آزمایش یک ماده غذایی نمونهای خریداری شده است، بهتر است تمام آن مصرف نشود و بخشی از نمونه برای مقایسه در خرید بعدی باقی بماند.
این کار بهویژه درباره محصولاتی مانند برنج و حبوبات اهمیت دارد؛ زیرا در برخی موارد ممکن است کالایی که برای نمونه ارائه شده با محصولی که در خرید بعدی تحویل داده میشود یکسان نباشد.
داشتن نمونه قبلی امکان مقایسه مستقیم کیفیت کالا را فراهم میکند و میتواند از خرید محصولی متفاوت جلوگیری کند.
یک فروشنده مطمئن پیدا کنید
داشتن ارتباط با یک فروشنده منصف و قابلاعتماد نیز میتواند به مدیریت هزینهها کمک کند. چنین فروشندهای ممکن است مشتری را از تخفیفها، کالاهایی که با قیمت قبلی عرضه میشوند یا محصولاتی که مدت محدودی تا پایان تاریخ مصرفشان باقی مانده، مطلع کند.
این نوع کالاها در صورت مناسببودن شرایط مصرف، میتوانند برای خریدهای روزمره گزینهای اقتصادی باشند.
از سوی دیگر، ارتباط متقابل میان مشتری و فروشنده میتواند باعث شود هر دو طرف از فرصتهای خرید مناسب باخبر شوند. معرفی تخفیفها و فروشگاههای مناسب به اعضای خانواده و آشنایان نیز میتواند دایره انتخابهای اقتصادی را گستردهتر کند.
همیشه خرید آماده بهترین گزینه نیست
گاهی خرید یک محصول آماده، از نظر زمان، کیفیت یا هزینه انتخاب مناسبی است؛ اما در برخی موارد میتوان با استفاده از مهارتهای شخصی، محصول موردنیاز را با چند ماده اولیه ساده در خانه تهیه کرد.
این موضوع درباره برخی محصولات مانند ترشی، مربا و چاشنیها بیشتر صدق میکند؛ محصولاتی که بخشی از قیمت نهایی آنها ممکن است مربوط به بستهبندی، فرآوری و سایر هزینههای جانبی باشد.
با این حال، صرف ارزانتر بودن محصول خانگی یا آماده نباید تنها معیار تصمیمگیری باشد. کیفیت مواد اولیه، روش تهیه، شرایط نگهداری و ترکیبات محصول نیز اهمیت دارند و بهویژه در مورد مواد غذایی باید سلامت را در اولویت قرار داد.
در نهایت، مدیریت خرید به معنای محرومکردن خانواده از نیازها و لذتهای زندگی نیست؛ بلکه هدف آن این است که هر هزینه در زمان مناسب و بر اساس توان واقعی مالی انجام شود. تجربه کاسبان قدیمی نشان میدهد که گاهی تغییر شیوه خرید، بدون افزایش درآمد، میتواند فشار بخشی از هزینههای روزمره را کاهش دهد.
