با تخریب سردر ورودی زندان سابق رجایی‌شهر در حضور اصحاب رسانه، عملیات برچیدن کامل دیوارهای پیرامونی این مجموعه پایان یافت و اراضی آن وارد مرحله تعیین تکلیف و تغییر کاربری شد.
نوزدهمین تور نظارتی مرکز رسانه قوه قضاییه با حضور ۳۵ خبرنگار و عکاس از حدود ۲۰ رسانه، صبح امروز یکشنبه ۱۲ مهرماه ۱۴۰۵ در استان البرز برگزار شد و خبرنگاران از نزدیک در جریان آخرین مراحل تخریب زندان سابق رجایی‌شهر قرار گرفتند.
ماجرای تعطیلی زندان رجایی‌شهر به سفر استانی حجت‌الاسلام‌والمسلمین غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه، به استان البرز در ۱۷ فروردین ۱۴۰۲ بازمی‌گردد. در جریان این سفر، انتقال قطعی زندان از محدوده شهری به خارج از شهر در مصوبات شورای عالی قوه قضاییه قرار گرفت.
بر اساس این مصوبه، انتقال زندانیان ندامتگاه رجایی‌شهر از ۱۰ مرداد ۱۴۰۲ آغاز شد و تا ۱۴ مرداد همان سال تمامی زندانیان این مجموعه منتقل شدند و زندان به‌طور کامل تخلیه و تعطیل شد.
با وجود تعطیلی زندان، باقی ماندن دیوارهای پیرامونی و سازه‌های مجموعه همچنان حضور این مجموعه را برای شهروندان ملموس نگه داشته بود. این موضوع در سفر ۶ اسفندماه ۱۴۰۴ رئیس قوه قضاییه به استان البرز نیز مورد توجه قرار گرفت و محسنی اژه‌ای بر تسریع در تغییر کاربری مجموعه و تخریب دیوارهای آن تأکید کرد.
پایان تخریب دیوارهای رجایی‌شهر
عملیات تخریب دیوارهای پیرامونی زندان سابق رجایی‌شهر در ۸ اسفندماه ۱۴۰۴ آغاز شد، اما به دلیل بروز برخی موانع و وقفه در روند اجرا، تخریب کامل دیوارها در شهریورماه ۱۴۰۵ از سر گرفته شد.
در ادامه این عملیات، بخش‌هایی از مجموعه و برجک‌های آن نیز تخریب شد و امروز آخرین بخش باقی‌مانده از دیوار پیرامونی، یعنی سردر ورودی زندان، در برابر دوربین خبرنگاران و عکاسان تخریب شد.
حیدر آسیابی، رئیس سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، در حاشیه این بازدید با اشاره به مطالبه مردم کرج برای انتقال زندان رجایی‌شهر به خارج از محدوده شهری گفت: بر اساس قانون مصوب سال ۱۳۸۰ مجلس شورای اسلامی، زندان‌ها باید به خارج از شهرها منتقل شوند و این موضوع در سفر سال ۱۴۰۲ رئیس قوه قضاییه به استان البرز در دستور کار قرار گرفت.
وی افزود: با دستور رئیس قوه قضاییه، ابتدا زندان تعطیل و زندانیان آن منتقل شدند و در سفر سال ۱۴۰۴ نیز دستور تخریب این زندان صادر شد.
آسیابی درباره وضعیت اراضی این مجموعه نیز گفت: با هماهنگی استانداری البرز، تغییر کاربری اراضی از کاربری زندان به کاربری‌های تجاری، مسکونی، آموزشی و اداری در دستور کار قرار گرفته است.
به گفته رئیس سازمان زندان‌ها، حدود ۵۰ هکتار از عرصه این مجموعه با تخریب دیوارهای خارجی آزاد شده و در اختیار سرمایه‌گذاران قرار خواهد گرفت. سهم سازمان زندان‌ها نیز که حدود ۱۷ هکتار است، از طریق مزایده تعیین تکلیف خواهد شد.
وی همچنین اظهار کرد حدود ۹ هکتار از پوسته داخلی مجموعه باقی مانده است که دیگر محل استقرار زندان نخواهد بود و درباره نحوه استفاده از آن، از جمله کاربری اداری یا آموزشی، در قالب طرحی که از سوی استانداری بررسی می‌شود، تصمیم‌گیری خواهد شد.
۸۰ زندان همچنان در محدوده شهری قرار دارند
آسیابی در پاسخ به پرسشی درباره تعداد زندان‌هایی که همچنان در محدوده شهری قرار دارند، گفت: در سراسر کشور حدود ۸۰ زندان وجود دارد که فرآیند انتقال آنها به خارج از شهر انجام نشده است.
وی افزود در برخی مناطق مطالعات لازم انجام شده و حتی زمین نیز تهیه شده، اما اعتبار مورد نیاز برای انتقال فراهم نشده است. به گفته رئیس سازمان زندان‌ها، تلاش این سازمان بر اجرای قانون انتقال زندان‌ها به خارج از شهرها متمرکز است؛ قانونی که بیش از ۲۵ سال از تصویب آن می‌گذرد.
رئیس سازمان زندان‌ها درباره آثار اجتماعی استقرار زندان‌ها در محدوده شهری نیز گفت: با توجه به وسعت عرصه‌ای که زندان‌ها در اختیار دارند، قرار گرفتن آنها در داخل شهر می‌تواند بر روند توسعه شهری، اجتماعی و فرهنگی اثرگذار باشد و هدف قانون‌گذار نیز انتقال این فضاها از محدوده شهری بوده است.
آسیابی همچنین به برنامه‌های حرفه‌آموزی زندانیان اشاره کرد و گفت یکی از اهداف و وظایف سازمان زندان‌ها، اصلاح و تربیت مجرمان با محوریت اشتغال است.
وی با اشاره به بازدید انجام‌شده از ندامتگاه البرز افزود: در این بازدید، زندانی‌ای که حدود پنج تا شش سال در زمینه تولید صنایع دستی و عصای تزئینی فعالیت می‌کند، توضیح داد که یکی از محصولاتش حدود ۲۰ میلیون تومان ارزش دارد و مواد اولیه هر عصا حدود ۲ تا ۳ میلیون تومان هزینه دارد.
رئیس سازمان زندان‌ها ادامه داد این فرد اعلام کرده است که پیش از این شغلی نداشته و همین موضوع او را به سمت ارتکاب سرقت سوق داده، اما اکنون در زندان حرفه‌ای را آموخته و به تولید صنایع دستی مشغول است.
آسیابی تأکید کرد حرفه‌آموزی در زندان در کنار اقدامات فرهنگی، اصلاحی و تربیتی دنبال می‌شود و سازمان زندان‌ها توسعه این اقدامات، به‌ویژه در حوزه اشتغال را پیگیری خواهد کرد.
تخریب رجایی‌شهر و آزادسازی یک عرصه شهری
حسین فاضلی هریکندی، رئیس کل دادگستری استان البرز، نیز با اشاره به دستور رئیس قوه قضاییه برای تعطیلی زندان رجایی‌شهر اظهار کرد: تعطیلی زندان سابق رجایی‌شهر کرج و تخریب دیوار پیرامونی آن، یکی از دستاوردهای سفرهای استانی رئیس قوه قضاییه به استان البرز است.
وی افزود: با تخریب آخرین نقطه دیوار پیرامونی زندان، مردم استان البرز و به‌ویژه شهروندان کرج عملاً شاهد آزادسازی این عرصه و بازگشت آن به مجموعه و بافت شهری هستند.
فاضلی هریکندی با اشاره به سابقه قرار گرفتن زندان در محدوده شهری گفت: زمانی که زندان رجایی‌شهر ساخته شد، این مجموعه خارج از محدوده شهر کرج قرار داشت، اما با گسترش شهر و افزایش جمعیت، زندان در محدوده شهری قرار گرفت و استقرار آن، به‌ویژه از نظر رفت‌وآمد خانواده‌های زندانیان و انتقال زندانیان، مشکلاتی برای شهروندان ایجاد کرده بود.
وی ادامه داد: با دستور رئیس قوه قضاییه در سال ۱۴۰۲، اقدامات لازم برای تعطیلی زندان و سپس تغییر کاربری آن آغاز شد و با پیگیری دادگستری استان، سازمان زندان‌ها و همکاری استانداری البرز، موضوع تغییر کاربری در کمیسیون ماده ۵ استان و شورای عالی شهرسازی و معماری بررسی و تصویب شد.
رجایی‌شهر در مسیر تعیین تکلیف اراضی
مجموعه زندان سابق رجایی‌شهر در زمینی به مساحت حدود ۶۰ هکتار قرار دارد که حدود ۱۷ هکتار آن در اختیار سازمان زندان‌هاست.
اراضی این مجموعه در چارچوب طرح مولدسازی تعیین تکلیف خواهد شد و پس از پایان عملیات تخریب، مراحل اجرای طرح‌های پیش‌بینی‌شده در این اراضی دنبال می‌شود.
با تخریب آخرین بخش از دیوار پیرامونی، زندان سابق رجایی‌شهر که سال‌ها یکی از مجموعه‌های شناخته‌شده زندان در کرج بود، وارد مرحله تازه‌ای شده است؛ مرحله‌ای که قرار است با تعیین تکلیف اراضی و تغییر کاربری آنها، بخشی از این عرصه به ظرفیت‌های شهری، سرمایه‌گذاری و توسعه‌ای کرج اختصاص یابد.
