گزارش ویژه: صنعت گردشگری بریتانیا سرپاست. اما پشت جمعیت، کسبوکارها خود را با تابستانی متفاوت وفق میدهند
هر بعدازظهر آفتابی جلوی کاخ باکینگهام بایستید و بهسادگی میتوانید نتیجه بگیرید که صنعت گردشگری بریتانیا سالی رکوردشکن دیگر را از سر میگذراند. اتوبوسهای گردشگری در امتداد مسیر «مال» درجا کار میکنند، صفها جلوی کلیسای وستمینستر پیچوتاب میخورد و بازدیدکنندگان با دهها زبان مختلف کافههای اطراف کاونت گاردن را پر کردهاند. هتلهای مرکز لندن همچنان شلوغاند، تئاترها همچنان بلیت اجراهای شبانه را تمام میفروشند و موزهها هر روز میزبان هزاران مهماناند.
اما ظاهر میتواند فریبنده باشد.
گردشگران هنوز میآیند، اما کسبوکارهایی که به آنان خدمت میکنند میگویند ریتم سفر تغییر کرده است. جنگ ایران بازدیدکنندگان را به تعداد زیاد از بریتانیا دور نکرده، اما لایهای از بیثباتی وارد کرده که بیسروصدا شیوهٔ برنامهریزی، رزرو و خرج کردن مردم را بازشکل میدهد. مدیران هتل، آژانسهای مسافرتی و تورگردانها صنعتی را توصیف میکنند که تابآور مانده، اما بهمراتب محتاطتر از چند ماه پیش شده است.
اریک ویلیامز که یک هتل چهارستاره در لندن را اداره میکند، گفت: «رفتوآمد هست، اما اعتماد آن چیزی نیست که بود. قبل از درگیری، مردم چهار پنج ماه جلوتر بیآنکه دو بار فکر کنند تعطیلات تابستانی رزرو میکردند. حالا خیلی از مهمانها تا لحظهٔ آخر صبر میکنند، چون قیمت سوخت، برنامهٔ پروازها و اخبار را زیر نظر دارند. باز هم میآیند، اما خیلی دیرتر تصمیم میگیرند.»
این تردید به یکی از ویژگیهای تعیینکنندهٔ صنعت گردشگری بریتانیا در این تابستان بدل شده است. اگرچه نرخ اشغال سالم مانده، کسبوکارها میگویند پنجرهٔ رزرو بهطور قابل توجهی کوتاه شده است. بسیاری از هتلها بهجای اتکا به رزروهای چند ماه جلوتر، اتاقها را تنها چند هفته یا حتی چند روز پیش از ورود پر میبینند. این الگو، مدیریت نیروی انسانی، قیمتگذاری و موجودی را بهمراتب دشوارتر میکند.
برای اقتصاد بریتانیا، آنچه در میان است چشمگیر است. گردشگری سالانه دهها میلیارد پوند از راه اقامت، رستوران، خردهفروشی، حملونقل و سرگرمی به اقتصاد میرساند. هر بازدیدکنندهٔ بینالمللی زنجیرهای از کسبوکارها را حمایت میکند که بسیار فراتر از هتلها میرود؛ از رانندگان تاکسی و کارکنان تئاتر تا کافههای مستقل و خردهفروشان لوکس. وقتی رفتار سفر تغییر کند، حتی اندک، اثرهایش در سراسر اقتصاد گستردهتر موج برمیدارد.
درک ویترسپون، صاحب یک آژانس مسافرتی مستقل در جنوب غرب لندن، گفت گفتوگوهایش با مشتریان از زمان تشدید درگیری بهطرزی چشمگیر تغییر کرده است.
او توضیح داد: «مردم نمیپرسند بریتانیا امن است یا نه. میپرسند پروازها عادی انجام میشود یا نه، اضافهبهای سوخت بالا میرود یا نه، و آیا باید بیمهٔ سفر جامعتری بخرند. روانشناسی از هیجان به مدیریت ریسک جابهجا شده است.»
آژانس او طی چند هفتهٔ گذشته شاهد افزایش شدید تقاضا برای بلیتهای قابل استرداد و رزروهای هتلی منعطف بوده است.
«مسافرها حالا بهای انعطاف را میپردازند. ترجیح میدهند کمی بیشتر پیشپرداخت کنند تا اینکه با تغییر ناگهانی اوضاع، هزاران پوند از دست بدهند. قبلاً چنین چیزی به این اندازه رایج نبود.»
بخش هوانوردی نشان میدهد چرا آن نگرانیها پابرجاست. اگرچه بریتانیا از خودِ درگیری بسیار دور است، شرکتهای هواپیمایی در برابر تحولات سراسر خاورمیانه آسیبپذیر ماندهاند. محدودیتهای حریم هوایی، مسیرهای پروازی طولانیتر و قیمتهای پرنوسان سوخت، هزینههای عملیاتی شرکتهای هواپیمایی سراسر اروپا را بالا برده است؛ هزینههایی که ناگزیر راهشان را به قیمت بلیت باز میکنند.
شایسته محمد، مشاور هوانوردی مستقر در لندن، باور دارد مردم اغلب دستکم میگیرند که هوانوردی جهانی تا چه اندازه درهمتنیده شده است.
او گفت: «یک پرواز لازم نیست از فراز ایران بگذرد تا از رویدادهای آنجا اثر بپذیرد. هواپیماها تغییر مسیر میدهند، شرکتها بهای بیشتری برای سوخت میپردازند و بیمهگران ریسک را بازارزیابی میکنند. همهٔ آن هزینهها سرانجام به مسافر میرسد.»
خردهفروشان روی دیگر ماجرا را میبینند.
در وستاند لندن، شمار بازدیدکنندگان قوی مانده، اما خریداران گزیدهکارتر از تابستانهای گذشته به نظر میرسند. فروشگاههای لوکس همچنان مشتریان بینالمللی جذب میکنند، اما کارکنان میگویند گردشگران وقت بیشتری صرف مقایسهٔ قیمتها میکنند و خریدهای بزرگ را عقب میاندازند.
دیویا شاه که یک بوتیک لوکس نزدیک باند استریت را اداره میکند، گفت: «مردم هنوز کیف و ساعت میخرند. اما تردید بهطور محسوسی بیشتر شده است. مشتریها به نرخ ارز، اقتصاد جهانی و اینکه بعدش چه میشود فکر میکنند. میخواهند خوش بگذرانند، اما همزمان میدانند که جهان نامطمئن حس میشود.»
رستورانها هم رفتاری مشابه دیدهاند. غذاخورها همچنان میزها را پر میکنند، بهویژه در مرکز لندن، اما صاحبان کسبوکار میگویند با محتاطتر شدن بازدیدکنندگان در خریدهای اختیاری، میانگین هزینهکرد اندکی نرم شده است.
بیرون از پایتخت، تصویر مختلطتر است.
در کاتسولدز، مارک ایوانز، صاحب هتل، گفت گردشگری داخلی در هفتههای اخیر در واقع تقویت شده است.
او گفت: «خانوادههایی داشتیم که در اصل برنامهٔ تعطیلات دوردست داشتند و تصمیم گرفتند بهجایش در بریتانیا بمانند. این به جبران بخشی از بیثباتی سفرهای بینالمللی کمک کرده است. برای کسبوکارهای منطقهای مثل ما، غافلگیری خوشایندی بوده است.»
با این حال، ایوانز از توصیف بازار بهعنوان بازاری پررونق پرهیز دارد.
«تقاضا هست، اما مردم دیرتر رزرو میکنند و پیش از تعهد سؤالهای بسیار بیشتری میپرسند. همه دنبال اطمینان خاطرند.»
اقتصاددانان استدلال میکنند که اعتماد همیشه یکی از باارزشترین داراییهای گردشگری بوده است.
بخش گردشگری بریتانیا بهرغم ماهها تلاطم ژئوپلیتیک بهطرزی چشمگیر تابآور مانده است. جاذبههای تاریخی، نهادهای فرهنگی و اعتبار جهانی این کشور همچنان بازدیدکننده جذب میکند. لندن یکی از شناختهشدهترین مقاصد جهان باقی مانده و برای بسیاری از مسافران بینالمللی، سفری است که حاضر به لغوش نیستند.
اما تابآوری را نباید با مصونیت اشتباه گرفت.
هزینههای بالاتر سوخت همچنان به قیمت بلیت هواپیما راه مییابد. هتلها با قبوض انرژی رو به رشد روبهرویند. رستورانها برای مواد اولیهٔ وارداتی بیشتر میپردازند. اپراتورهای حملونقل با هزینههای عملیاتی بالاتر سروکله میزنند. هر حلقهٔ زنجیرهٔ گردشگری اندکی گرانتر شده است، حتی اگر بازدیدکنندگان بهندرت آن فشارها را مستقیم حس کنند.
با قدم زدن در کاونت گاردن، حس کردن هیچیک از اینها دشوار است. هنرمندان خیابانی هنوز جمعیت جذب میکنند. صفهای تئاتر دور نبشها کش میآید. گردشگران همچنان زیر نمادهای مشهور لندن عکس میگیرند.
اما پشت صحنه، کسبوکارهایی که اقتصاد بازدیدکنندهٔ بریتانیا را میگردانند، بیسروصدا خود را با واقعیتی متفاوت وفق میدهند.
چالش این تابستان دیگر جذب گردشگر نیست.
آموختن این است که در جهانی که درگیریهای جهانی، بازارهای انرژی و اعتماد مصرفکننده به همان اندازهٔ آفتاب و گشتوگذار اهمیت یافتهاند، چگونه سودآور کار کنند.
