دبیر شورای راهبردی روابط خارجی با تأکید بر اهمیت دیپلماسی و گفتوگو در سیاست خارجی گفت: تصور اینکه همه مشکلات در هر شرایطی صرفاً از طریق مذاکره قابل حل هستند، دیدگاهی است که از گذشته در ادبیات روابط بینالملل مورد نقد قرار گرفته و همچنان محل انتقاد است.
سید جلال دهقانی فیروزآبادی، دبیر شورای راهبردی روابط خارجی، در برنامه «سپهر سیاست» خبرگزاری فارس و در پاسخ به دیدگاههایی درباره ضرورت حرکت به سمت صلح و نامناسب بودن جنگ در شرایط کنونی، به تشریح رویکردهای مختلف در علم روابط بینالملل پرداخت.
وی اظهار کرد: از زمان شکلگیری دانش روابط بینالملل، دو دیدگاه عمده درباره مناسبات میان کشورها وجود داشته است؛ دیدگاه بدبینانه و دیدگاه خوشبینانه که میتوان از آنها با عنوان رویکرد واقعگرایانه و آرمانگرایانه نیز یاد کرد.
آرمانگرایی و واقعگرایی در روابط بینالملل
دهقانی فیروزآبادی توضیح داد که منظور از آرمانگرایی در ادبیات روابط بینالملل، آرمانگرایی لیبرال یا «ایدهآلیسم» است که گاهی از آن با عنوان «یوتوپیانیسم» نیز یاد میشود.
به گفته وی، این رویکرد بر خوشبینی نسبت به روابط بینالملل استوار است و معتقد است ابزارهایی مانند حقوق بینالملل، قراردادها، پیمانهای عدم تعرض و سازوکارهای مشابه میتوانند از وقوع جنگ جلوگیری کرده و زمینه حل مسالمتآمیز اختلافات میان دولتها را فراهم کنند.
وی افزود: در چارچوب این دیدگاه خوشبینانه، جریانی تحت عنوان «پاسیفیسم» یا صلحگرایی افراطی نیز وجود دارد که بر اساس آن، استفاده از زور تحت هیچ شرایطی پذیرفته نیست.
نقد نگاه مطلق به مذاکره و گفتوگو
دبیر شورای راهبردی روابط خارجی با اشاره به گسترش این نوع نگاه در ایران گفت: به نظر میرسد این تفکر در کشور نیز نفوذ و رسوخ کرده و گاهی حتی از سوی افرادی مطرح میشود که در حوزههای مختلف صاحب دانش و تجربه هستند.
دهقانی فیروزآبادی اظهار کرد: «فکر میکنم دیدگاه و نظریه بعضی از دوستان این است که ظاهراً همه مشکلات را میشود با گفتوگو و مذاکره حل کرد.»
وی در عین حال تأکید کرد که مخالف مذاکره، دیپلماسی و گفتوگو در چارچوب سیاست خارجی نیست، اما نگاه مطلق به این ابزارها را قابل نقد دانست.
به گفته وی، تصور اینکه همه مسائل در هر شرایطی میتوانند صرفاً از طریق مذاکره حلوفصل شوند، از گذشته در نظریهها و ادبیات روابط بینالملل مورد نقد بوده و همچنان نیز مورد انتقاد قرار دارد.
