گزارش ویژه: از دبی تا لندن، خانوادههای تاجر ایرانی میان فرصت و هراس زندگی میکنند
در دفتر یک شرکت لجستیک نزدیک جادهٔ شیخ زاید دبی، تلویزیون حالا دیگر دائماً روی بلومبرگ است.
نه به این دلیل که کارمندان معاملهگرند. به این دلیل که هر تیتر نفتی ناگهان شخصی به نظر میرسد.
در فضای دفتر، گفتوگوها بهطور غیرقابل پیشبینی میان هزینههای کشتیرانی، نرخ ارز، بستگانِ ساکن تهران و این پرسش در نوسان است که آیا پروازهای عبوری از منطقه ماه آینده هم پایدار میمانند یا نه. یکی از کارمندان وسط جلسه، پس از دریافت پیامی از خانواده در وطن، مکث میکند. دیگری وقت ناهار را بهجای غذا خوردن، صرف رصد کانالهای خبری ایرانی میکند.
برای بسیاری از ایرانیانی که در امارات زندگی و کار میکنند، زندگی کاری از نظر عاطفی با درگیریای که در وطن جریان دارد گره خورده است.
و از آنجا که دبی چنین نزدیک در تقاطع مالی جهانی، تجارت خلیج فارس و هوانوردی بینالمللی نشسته، فشار عاطفی بهسرعت به فشار تجاری هم بدل میشود.
خالد ثریانژاد، مدیر فروش ایرانی شاغل در یک شرکت بازرگانی در دبی، گفت: «صبح که بیدار میشوی اول به خانوادهات فکر میکنی. اما تا به سر کار برسی، میفهمی جنگ روی تصمیمهای کاریات هم اثر گذاشته است.»
طی دو هفتهٔ گذشته، بسیاری از کسبوکارهای ایرانی در امارات میگویند مشتریان محتاطتر، تأمینکنندگان کندتر و برنامهریزی مالی دشوارتر شده است. برخی شرکتهای فعال در لجستیک و واردات و صادرات میگویند بحث بیمهٔ کشتیرانی حالا تقریباً هر روز در جلسات مطرح میشود. برخی دیگر با نگرانی نوسانات ارزی و هزینههای سوخت را دنبال میکنند.
جامعهٔ تجاری ایرانیان دبی از دیرباز بخشی از شبکهای بزرگتر و بینالمللی بوده که خلیج فارس، اروپا و بریتانیا را به هم پیوند میدهد. به همین دلیل است که بسیاری از صاحبان کسبوکار در اینجا، لندن را نیز از نزدیک زیر نظر دارند.
چند کارآفرینی که با آنان گفتوگو شد، گفتند بریتانیا همچنان یکی از مهمترین مقاصد سرمایهٔ مرتبط با ایرانیان، سرمایهگذاری ملکی، تحصیل و توسعهٔ بلندمدت کسبوکار است. اما آنان همچنین نگراناند که بیثباتی طولانی، اعتماد را در سطح جهانی خدشهدار کند.
فرهاد احمدی که میان هر دو شهر در حوزهٔ مدیریت شراکتهای تجاری کار میکند، گفت: «لندن و دبی از آنچه مردم فکر میکنند به هم متصلترند.» او میافزاید: «وقتی بازارهای انرژی در خلیج فارس دچار هراس میشوند، اهالی امور مالی در لندن تقریباً بلافاصله آن را حس میکنند.»
در محلههای تجاری دبی، زندگی روزمره در ظاهر بهطور عادی ادامه دارد. رستورانها پر است. جلسات برقرارند. پروژههای ساختمانی پیش میروند. اقتصاد امارات بهرغم ناآرامی منطقهایِ پیرامونش، همچنان فعال و دارای پیوندهای بینالمللی باقی مانده است.
این ثبات برای بسیاری از متخصصان ایرانی از نظر روانی اهمیت دارد.
چند نفر از مصاحبهشوندگان امارات را جایی توصیف کردند که در دورانی از آشوب عاطفی، نوعی آرامش عملیاتی فراهم میکند. بسیاری زیرساخت، امنیت و فضای کسبوکار دبی را ستودند که به شرکتها اجازه میدهد حتی با بالا گرفتن تنشهای منطقهای، به کار خود ادامه دهند.
احمدی گفت: «امارات میفهمد که ثبات برای اعتماد کسبوکار چقدر مهم است. مردم اینجا هنوز باور دارند که فردا کار خواهد کرد.»
در همان حال، بسیاری از متخصصان ایرانی همچنان بریتانیا را بخشی از برنامهریزی بلندمدت آیندهٔ خود میدانند. برخی فرزندانی دارند که در دانشگاههای بریتانیا تحصیل میکنند. برخی دیگر در لندن و منچستر شرکت، ملک یا پیوندهای مالی خود را حفظ کردهاند.
برای خانوادههای ایرانیِ دارای تحرک بینالمللی، امارات و بریتانیا بهطور فزایندهای در کنار هم عمل میکنند، نه جدا از هم؛ دبی نزدیکی منطقهای و انعطاف تجاری را فراهم میکند و بریتانیا اعتبار نهادی، آموزش و دسترسی مالی را.
این ترکیب در دوران بیثباتی ژئوپلیتیک، اهمیتی باز هم بیشتر پیدا میکند.
شیرین آزادی که خانوادهاش میان دبی و بریتانیا کسبوکارهایی را اداره میکند، گفت: «حالا یکجور موازنهٔ عاطفی در جریان است. شکرگزاری که در جای باثباتی مثل دبی هستی. هنوز از نظر تجاری به بریتانیا اعتماد داری. اما ذهنت هر چند ساعت یک بار به ایران برمیگردد.»
و در زیر همهٔ گفتوگوها دربارهٔ بازارها، تورم و مسیرهای کشتیرانی، واقعیتی بسیار انسانیتر نشسته است.
تقریباً هر متخصص ایرانیای که با او گفتوگو شد، سرانجام از سخن گفتن دربارهٔ کسبوکار بازایستاد و در عوض از خانواده گفت.
