تحلیل: افزایش ریسکهای تجارت جهانی همزمان با تأثیر تنشهای خاورمیانه بر مسیرهای کشتیرانی
افزایش تنشهای ژئوپولیتیکی در خاورمیانه بهتدریج بر چشمانداز تجارت جهانی سایه افکنده است؛ زیرا اختلال در حملونقل دریایی و نگرانیهای امنیتی، مسیرهای حیاتی میان اروپا و آسیا را تحت فشار قرار دادهاند.
تشدید درگیریها در غزه نگرانیها درباره گسترش بیثباتی در منطقه را افزایش داده است. ادامه عملیات نظامی و صدور دستورهای تخلیه در مناطق مختلف، شکنندگی وضعیت امنیتی را بیش از پیش آشکار کرده است.
تحلیلگران میگویند این بیثباتی بهطور مستقیم بر شبکههای جهانی حملونقل و لجستیک تأثیر گذاشته است؛ بهویژه مسیرهای مرتبط با کریدور دریای سرخ که یکی از مهمترین گذرگاههای انتقال انرژی و جابهجایی کانتینرها در جهان به شمار میرود.
بسیاری از شرکتهای اروپایی از هماکنون افزایش هزینههای حملونقل و طولانیتر شدن زمان تحویل کالاها را در برنامهریزیهای خود لحاظ کردهاند. این تغییرات به معنای افزایش هزینههای عملیاتی و فشار بیشتر بر زنجیرههای تأمین جهانی است.
در بازارهای انرژی نیز شرایط موجود به تداوم نوسانات دامن زده است. قیمت نفت در ماههای اخیر بارها نسبت به تحولات خاورمیانه واکنش نشان داده و معاملهگران با دقت هرگونه احتمال گسترش اختلالات به کشورهای اصلی تولیدکننده نفت را دنبال میکنند.
از منظر کسبوکار، تحولات اخیر نشاندهنده روندی مهمتر هستند: ریسکهای ژئوپولیتیکی دیگر صرفاً عاملی حاشیهای در تجارت جهانی نیستند، بلکه به یکی از محرکهای اصلی جریانهای تجاری تبدیل شدهاند.
برای کشورهایی مانند ایران که سالها در فضایی آکنده از محدودیتها و ریسکهای مشابه فعالیت کردهاند، شرایط کنونی هم تهدیدهایی جدید به همراه دارد و هم اهمیت شبکههای تجاری جایگزین را برجستهتر میکند.
تحلیلگران معتقدند تجربه ایران در فعالیت در محیطهای پرریسک و استفاده از مسیرها و سازوکارهای تجاری جایگزین، میتواند نمونهای از نحوه سازگاری اقتصادها با جهانی باشد که بیش از گذشته تحت تأثیر تنشهای سیاسی و امنیتی قرار گرفته است.
در نهایت، تحولات اخیر نشان میدهد که در اقتصاد جهانی امروز، امنیت مسیرهای تجاری به همان اندازه عرضه و تقاضا در تعیین هزینهها، قیمتها و جهتگیری سرمایهگذاریها اهمیت پیدا کرده است.
