— تا دومین روز برگزاری اجلاس دانش در مرکز تجارت جهانی دبی، فضای رویداد بهطور محسوسی پویاتر شده بود. راهروها مملو از بازدیدکنندگان بودند، سالنهای نشستها ظرفیت خود را تکمیل کرده بودند و گفتوگوها از بحثهای کلی و نظری به موضوعی بسیار فوریتر تغییر مسیر داده بودند.
پرسش دیگر این نبود که هوش مصنوعی در آینده چه خواهد کرد.
پرسش این بود که مردم با چه سرعتی میتوانند خود را با آن تطبیق دهند.
نهمین دوره این اجلاس با شعار «مهارتهای آینده و اقتصاد مبتنی بر هوش مصنوعی» برگزار شد و سیاستگذاران، دانشگاهیان و رهبران صنایع مختلف را از سراسر جهان گرد هم آورد.
در تمام جلسات، یک موضوع مشترک به چشم میخورد:
هوش مصنوعی هماکنون در حال تغییر صنایع مختلف است و نظامهای آموزشی برای همگام شدن با این تحولات با چالش روبهرو هستند.
در سالنهای اصلی، بحثها میان فناوری و اشتغال در رفتوآمد بود.
سخنرانان درباره خودکارسازی، تحول دیجیتال و شکاف فزاینده میان مهارتهای موجود نیروی کار و مهارتهای مورد نیاز شرکتها صحبت میکردند.
پیامی که بارها در نشستهای مختلف تکرار شد این بود که بازار کار آینده بیش از آنکه بر مدارک تحصیلی تکیه داشته باشد، به مهارتهای عملی، انعطافپذیر و قابل تطبیق وابسته خواهد بود.
یکی از مهمترین اتفاقات این دوره، رونمایی از «ائتلاف جهانی توسعه مهارتها» بود.
این ابتکار که با همکاری برنامه توسعه سازمان ملل متحد ایجاد شده، با هدف ایجاد ارتباط میان دولتها، دانشگاهها و بخش خصوصی طراحی شده است تا افراد را بهتر برای اقتصاد دیجیتال آماده کند.
هدف این طرح در ظاهر ساده اما در عمل بسیار بلندپروازانه است:
ایجاد نظامی که آموزش را مستقیماً به فرصتهای شغلی متصل کند؛ بهویژه در مناطقی که نرخ بیکاری جوانان همچنان بالاست.
این برنامه همچنین با «آکادمی مهارتهای آینده» پیوند خورده است؛ طرحی که قصد دارد آموزشهای دیجیتال و مهارتهای مورد نیاز بازار کار را در اختیار شمار زیادی از افراد در سراسر جهان عرب قرار دهد.
با قدم زدن در فضای اجلاس، حضور بریتانیا بهراحتی قابل مشاهده بود.
استادان دانشگاه، پژوهشگران و متخصصان فناوری از بریتانیا در بسیاری از نشستها حضور داشتند؛ موضوعی که جایگاه این کشور را در حوزه پژوهش، آموزش عالی و توسعه هوش مصنوعی نشان میدهد.
اما فضای حاکم بر اجلاس تفاوت قابل توجهی با بسیاری از کنفرانسهای مشابه در لندن داشت.
در لندن، گفتوگوهای مربوط به هوش مصنوعی اغلب در دانشگاهها، اندیشکدهها و محافل سیاستگذاری متمرکز میشوند.
در دبی، رویکرد مستقیمتر است.
پرسش اصلی این است که چگونه میتوان این ایدهها را به فرصتهای شغلی تبدیل کرد و با چه سرعتی میتوان این کار را انجام داد.
این تفاوت برای مخاطبانی که خارج از نظامهای سنتی غربی قرار دارند، اهمیت ویژهای دارد.
برای دانشجویان و متخصصان ایرانی، بسیاری از مباحث مطرحشده در اجلاس کاملاً ملموس و مرتبط به نظر میرسند.
در ایران نیز آگاهی فزایندهای نسبت به این موضوع وجود دارد که هوش مصنوعی و مهارتهای دیجیتال نقش تعیینکنندهای در مشاغل آینده خواهند داشت.
اما دسترسی به برنامههای آموزشی جهانی و شبکههای حرفهای بینالمللی همچنان محدود است.
دبی تلاش میکند خود را بهعنوان یک جایگزین منطقهای معرفی کند.
این شهر از مزیت نزدیکی جغرافیایی، زیرساختهای پیشرفته و ارتباطات گسترده با نهادهای بینالمللی برخوردار است.
برنامههایی مانند ائتلاف جهانی توسعه مهارتها با هدف ایجاد مسیرهایی برای ورود به بازار کار بینالمللی طراحی شدهاند؛ بدون آنکه افراد ناچار باشند فاصله زیادی از منطقه خود بگیرند.
عبدالله رحیمی، توسعهدهنده نرمافزار ایرانی که در این اجلاس حضور داشت، میگوید:
« این شکاف را بهوضوح میبینید. افراد استعداد دارند، اما همیشه به آموزش مناسب یا شبکههای حرفهای لازم دسترسی ندارند. رویدادهایی مانند این نشان میدهند که چگونه میتوان این فاصله را کاهش داد. »
پیامدهای اقتصادی این تحولات نیز کمتر از جنبه آموزشی آن نیست.
برای شرکتهای مستقر در لندن، چالش اصلی حفظ برتری در حوزه نوآوری و پژوهش است.
برای شهرهایی مانند دبی، تمرکز بیشتر بر ایجاد نیروی کاری است که بتواند از توسعه سریع صنایع مبتنی بر هوش مصنوعی پشتیبانی کند.
این دو نظام بیش از گذشته به یکدیگر متصل شدهاند.
این ارتباط ممکن است رسمی نباشد، اما کاملاً قابل مشاهده است.
استعدادها میان لندن و دبی جابهجا میشوند.
دانش و تجربه در هر دو جهت جریان دارد.
و بهطور فزاینده، افراد بیشتری از سراسر منطقه، از جمله ایران، بخشی از این تبادل هستند.
با نزدیک شدن اجلاس به پایان، فضای حاکم بر آن بار دیگر تغییر کرد.
حس فوریت همچنان وجود داشت، اما در کنار آن نوعی جهتگیری و هدفمندی نیز احساس میشد.
آینده کار در یک شهر یا یک کشور تعیین نمیشود.
این آینده همزمان در چندین مرکز جهانی در حال شکلگیری است.
لندن همچنان در تولید ایده، پژوهش و نوآوری پیشتاز است.
اما دبی بهسرعت در حال تبدیل شدن به مکانی است که این ایدهها را به برنامههای اجرایی، نظامهای آموزشی و فرصتهای شغلی واقعی تبدیل میکند.
برای متخصصان ایرانی که این تحولات را دنبال میکنند، پیام روشن است:
فرصت دیگر در جایی دوردست قرار ندارد.
هر روز به آن نزدیکتر میشوند.
