ایرانیان بریتانیا کریسمس را با جشنهایی آرام برگزار میکنند و به کسبوکارهای کوچک رونق فصلی میبخشند
در بخشهایی از شمال لندن که اغلب از آنها با عنوان «تهران کوچک» یاد میشود، کریسمس امسال حالوهوایی متفاوت به خود گرفته است؛ جایی که جامعه ایرانیان بریتانیا سنتهای جشنهای پایان سال را با ریتم فرهنگی خود درآمیخته و در عین حال به شکلی آرام به رونق فصلی کسبوکارهای محلی کمک کرده است.
اگرچه کریسمس بخشی از سنتهای ایرانی نیست، بسیاری از ایرانیان ساکن بریتانیا، بهویژه کسانی که پس از انقلاب ۱۳۵۷ به این کشور مهاجرت کردهاند، بهتدریج این مناسبت را بهعنوان رویدادی فرهنگی و نه الزاماً مذهبی وارد زندگی اجتماعی خود کردهاند. خانوادههای ایرانی در لندن بیش از گذشته این دوره را با دورهمیهای خانوادگی، هدیه دادن و تزئین خانهها گرامی میدارند؛ روندی که بازتابی از ادغام تدریجی در زندگی بریتانیایی در کنار حفظ هویت ایرانی است.
در محلههایی مانند فینچلی و ایلینگ، نانواییها، کافهها و فروشگاههای هدیهفروشی متعلق به ایرانیان از افزایش محسوس مراجعه مشتریان در روزهای منتهی به ۲۵ دسامبر خبر دادهاند؛ زمانی که خانوادهها خود را برای برگزاری جشنها آماده میکردند. فروشندگان میگویند تقاضا برای شیرینیهای مرغوب، خشکبار وارداتی و اقلام تزئینی افزایش یافته است؛ محصولاتی که اغلب با سلیقه و زیباییشناسی ایرانی بازتعریف میشوند.
عباس پسندِه، صاحب یک فروشگاه تخصصی مواد غذایی در شمال لندن، میگوید: «برای بسیاری از ایرانیهای اینجا، کریسمس بیشتر از آنکه موضوعی مذهبی باشد، درباره با هم بودن است. مردم مهمانی برگزار میکنند، دوستانی از فرهنگهای مختلف را دعوت میکنند و بهخصوص برای غذا بیشتر هزینه میکنند.»
هرچند این هزینهکرد در مقیاس کلان چندان بزرگ نیست، اما تأثیر آن روزبهروز آشکارتر میشود. جمعیت ایرانیان بریتانیا که بیش از صد هزار نفر برآورد میشود، به گروهی خاص اما اثرگذار از مصرفکنندگان تبدیل شدهاند؛ بهویژه در بخشهای خردهفروشی مستقل و مهماننوازی در لندن.
برای مهاجران تازهوارد، این فصل بار عاطفی بیشتری نیز دارد. برخی خانوادهها نخستین کریسمس خود را پس از سالها جدایی در کنار یکدیگر سپری میکنند و این تجربه را هم ناآشنا و هم نمادی از آغاز فصلی تازه در زندگی خود در بریتانیا میدانند.
در عین حال، جنبه تجاری کریسمس نیز از نگاه جامعه ایرانی پنهان نمانده است. صاحبان کسبوکار میگویند این مناسبت به فرصتی کمنظیر برای افزایش فروش در زمستان تبدیل شده؛ فرصتی که خارج از جشنهای سنتی ایرانی مانند نوروز قرار دارد و به جبران ماههای کمرونق سال کمک میکند.
پسنده میگوید: «دسامبر زمانی برای ما ماهی آرام بود، اما حالا به یکی از شلوغترین دورههای کاری سال تبدیل شده است.»
این روند بازتابی از تغییری فرهنگی در مقیاسی گستردهتر نیز هست. در حالی که جشنهای کریسمس حتی در داخل ایران نیز، هرچند در ابعادی محدود یا غیرمذهبی، محبوبتر شدهاند، جوامع ایرانی خارج از کشور در شهرهایی مانند لندن این مناسبت را با آزادی بیشتری پذیرفته و آن را به رویدادی چندفرهنگی و فعال از نظر اقتصادی تبدیل کردهاند.
برای جامعه ایرانیان بریتانیا، نتیجه پدیدهای مدرن و منحصربهفرد است؛ تعطیلاتی غربی که از دریچه فرهنگ ایرانی بازتفسیر شده و به همان اندازه که درباره هویت و احساس تعلق است، درباره کسبوکار نیز هست.
