— بخشهای انرژی بریتانیا و امارات متحده عربی اغلب بهعنوان دو نقطه مقابل یکدیگر توصیف میشوند. یکی با سرعت در حال کاهش وابستگی خود به سوختهای فسیلی است و دیگری همچنان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان نفت جهان به شمار میرود.
اما اگر دقیقتر نگاه کنیم، هر دو کشور در حال حرکت به سمت یک هدف بلندمدت مشترک هستند؛ تنها با سرعتهای متفاوت و از نقاط شروع کاملاً متفاوت.
در بریتانیا، گذار از سوختهای فسیلی تا حد زیادی وارد مراحل پیشرفته شده است.
انرژی پاک اکنون به بخش اصلی نظام تولید برق کشور تبدیل شده است. در نیمه نخست سال ۲۰۲۴، منابع کمکربن شامل انرژیهای تجدیدپذیر و انرژی هستهای بیش از شصت درصد برق تولیدی کشور را تأمین کردند.
انرژی بادی نقش محوری در این تحول داشته است.
در سال ۲۰۲۴، انرژی بادی در بخشی از سال از سوختهای فسیلی پیشی گرفت و به بزرگترین منبع تولید برق تبدیل شد؛ نشانهای از سرعت بالای تغییر ترکیب انرژی در بریتانیا.
این تحول عمدتاً نتیجه سیاستگذاریهای دولتی است.
بریتانیا طی سالهای گذشته بر کاهش انتشار گازهای گلخانهای، حذف تدریجی زغالسنگ و سرمایهگذاری گسترده در مزارع بادی فراساحلی و زیرساختهای انرژی تجدیدپذیر تمرکز کرده است.
نتیجه آن، شکلگیری نظام انرژی کمکربنی است که البته وابستگی بیشتری به شرایط آبوهوایی و واردات انرژی در زمان نوسان عرضه دارد.
در مقابل، امارات متحده عربی همچنان تا حد زیادی به نفت و گاز متکی است، اما راهبرد آن نیز در حال تغییر است.
این کشور همچنان یکی از تولیدکنندگان بزرگ نفت جهان محسوب میشود و درآمدهای هیدروکربنی نقش اساسی در اقتصاد آن دارند. با این حال، سرمایهگذاری در تنوعبخشی به منابع انرژی با سرعت قابل توجهی در حال انجام است.
تحولات اخیر نشان میدهد این تغییر چگونه در حال شکلگیری است.
امارات ظرفیت تولید انرژی هستهای خود را افزایش داده و نیروگاه براکه اکنون بهطور کامل عملیاتی شده است. این مجموعه توانایی تولید حدود چهل تراوات ساعت برق در سال را دارد.
همزمان، امارات سرمایهگذاریهای گستردهای در حوزه انرژیهای تجدیدپذیر در سطح جهانی انجام داده است.
شرکت مصدر، که در زمینه انرژی پاک فعالیت میکند، حضور بینالمللی خود را گسترش داده و از جمله با خرید چند میلیارد یورویی داراییهای انرژی تجدیدپذیر در اروپا، ظرفیت تولید خود را افزایش داده است.
فناوری نیز به بخش مهمی از راهبرد انرژی امارات تبدیل شده است.
شرکت ملی نفت ابوظبی در نوامبر ۲۰۲۴ اعلام کرد که سامانههای پیشرفته هوش مصنوعی را برای افزایش بهرهوری و بهینهسازی تولید به کار گرفته است؛ اقدامی که بخشی از برنامه گستردهتر نوسازی صنعت انرژی کشور محسوب میشود.
تفاوت اصلی میان دو کشور فقط به نوع منابع انرژی محدود نمیشود، بلکه به زمانبندی این تحول مربوط است.
بریتانیا اکنون در میانه فرآیند گذار قرار دارد. سهم سوختهای فسیلی در حال کاهش است و منابع تجدیدپذیر به تدریج جایگاه مسلط پیدا میکنند.
چالش اصلی این کشور حفظ پایداری شبکه انرژی در حالی است که روند کاهش انتشار کربن ادامه دارد.
امارات اما در مرحله ابتداییتری از این مسیر قرار دارد.
این کشور همچنان نفت و گاز را پایه اصلی اقتصاد خود میداند، اما همزمان در حال ساختن نظامهای جدید انرژی در کنار آن است.
به جای حذف فوری سوختهای فسیلی، امارات مدلی موازی ایجاد میکند که انرژی هستهای، انرژی خورشیدی و فناوریهای پیشرفته را در کنار تولید سنتی نفت و گاز قرار میدهد.
نگاه دو کشور به امنیت انرژی نیز متفاوت است.
برای بریتانیا، امنیت انرژی از طریق تنوعبخشی تأمین میشود. هدف آن است که با کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و افزایش ظرفیت داخلی انرژیهای تجدیدپذیر، نظامی مقاومتر و خودکفاتر ایجاد شود.
برای امارات، امنیت انرژی از منابع طبیعی ناشی میشود.
ذخایر عظیم نفت و گاز به این کشور امکان میدهد بدون فشار فوری برای کاهش تولید، در فناوریها و نظامهای انرژی آینده سرمایهگذاری کند.
با وجود این تفاوتها، دو نظام انرژی بیش از گذشته به یکدیگر وابسته و مرتبط شدهاند.
بریتانیا تخصص در فناوریهای تجدیدپذیر، طراحی سیاستهای انرژی و مدیریت بازارهای انرژی را ارائه میدهد.
امارات سرمایه، مقیاس اجرایی و توانایی توسعه سریع پروژههای بزرگ زیرساختی را در اختیار دارد.
در کنار یکدیگر، این دو کشور نمونهای از روند گستردهتری را نشان میدهند؛ روندی که در آن گذار انرژی در سراسر جهان یکسان نیست، بلکه بر اساس مزیتهای محلی هر کشور شکل میگیرد.
برای ناظران در کشورهایی مانند ایران، این تفاوت اهمیت ویژهای دارد.
این تجربه نشان میدهد که تنها یک الگوی مشخص برای آینده انرژی وجود ندارد.
برخی کشورها با بیشترین سرعت ممکن در حال کاهش مصرف سوختهای فسیلی هستند.
برخی دیگر بهتدریج خود را با شرایط جدید تطبیق میدهند، در حالی که همچنان از مزیتهای موجود خود بهره میبرند.
اما در هر دو حالت، جهت حرکت یکسان است.
تفاوت تنها در این است که هر کشور چگونه به آن مقصد میرسد.
